Tạp chí Xã hội học và Tâm lý học là tạp chí khoa học, cơ quan ngôn luận của Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Tạp chí tập trung công bố các công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu trong các lĩnh vực xã hội học, tâm lý học và một số lĩnh vực gần như: giáo dục học, quản lý giáo dục, công tác xã hội…. Tạp chí được xuất bản theo Giấy phép số 115/GP-BVHTTDL do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp ngày 29 tháng 8 năm 2025. Tạp chí Xã hội học và Tâm lý học xuất bản 3 ấn phẩm gồm: Tạp chí Xã hội học và Tâm lý học – Kỳ Xã hội học: Ấn phẩm tiếng Việt (p-ISSN 3093-3919), phát hành định kỳ vào các tháng chẵn. Tạp chí Xã hội học và Tâm lý học – Kỳ Tâm lý học (p-ISSN 3093-3943): Ấn phẩm tiếng Việt, phát hành định kỳ vào các tháng lẻ. Vietnam Journal of Sociology and Psychology (p-ISSN 3093-3781): Ấn phẩm tiếng Anh, phát hành vào tháng 10 hằng năm. Ba ấn phẩm được Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước công nhận tính điểm cho các bài báo khoa học thuộc các ngành: Tâm lý học, Liên ngành Triết học - Xã hội học - Chính trị học, Khoa học Giáo dục.
Tác động của các nguồn lực tâm lý tới nghiện điện thoại thông minh của học sinh thế hệ Z
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Nguồn lực tâm lý, Nghiện điện thoại thông minh, Thế hệ Z, Học sinh Trong bối cảnh việc sử dụng công nghệ số (trong đó có điện thoại thông minh) đã trở thành một thiết yếu trong đời sống của con người, đặc biệt là đối với thế hệ sinh ra với công nghệ số - thế hệ Z, việc thế hệ này sử dụng quá mức và có những biểu hiện của nghiện điện thoại thông minh (gọi tắt là điện thoại) là điều đáng lo ngại của các bậc phụ huynh và các nhà chuyên trách. Với mục đích tìm hiểu sự tác động của các nguồn lực tâm lý tới nghiện điện thoại ở học sinh thế hệ Z, nghiên cứu tiến hành khảo sát trên 375 học sinh trung học tại Hà Nội. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, trong mô hình hồi quy đơn biến, từng nguồn lực tâm lý đều giúp giảm mức độ nghiện điện thoại ở học sinh. Tuy vậy, khi kết hợp đồng thời các nguồn lực này trong mô hình hồi quy đa biến, chỉ có sự tự tin vào năng lực bản thân và khả năng hồi phục của học sinh mới có tác động có ý nghĩa. Kết quả này không chỉ nhấn mạnh đến vai trò của các nguồn lực tâm lý, nó còn là gợi ý cho việc thực hiện các biện pháp can thiệp nhằm giảm thiểu, cải thiện tình trạng nghiện điện thoại ở học sinh thế hệ Z.
Mối liên hệ giữa phong cách làm cha mẹ và động cơ học tập của học sinh trung học phổ thông
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Phong cách làm cha mẹ, Động cơ học tập bên trong, Động cơ học tập bên ngoài, Học sinh trung học phổ thông Nghiên cứu này tập trung phân tích mối liên hệ giữa phong cách nuôi dạy con của cha mẹ và động cơ học tập của học sinh trung học phổ thông trong bối cảnh Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy động cơ học tập của học sinh mang tính kết hợp giữa yếu tố nội tại và bên ngoài, phản ánh đặc trưng của môi trường học đường định hướng thành tích nhưng vẫn duy trì nhu cầu tri thức. Sự hỗ trợ tự chủ, nồng ấm và sự tham gia của cha mẹ có ảnh hưởng tích cực đến động cơ nội tại và giúp giảm nguy cơ không động cơ, trong đó mẹ thể hiện vai trò nổi bật hơn trong việc khơi gợi hứng thú học tập, còn cha có vai trò bảo vệ và củng cố giá trị học tập. Nghiên cứu khẳng định phong cách nuôi dạy dân chủ - kết hợp giữa kỳ vọng hợp lý và tôn trọng tự chủ - là yếu tố then chốt giúp nuôi dưỡng động cơ học tập bền vững, đồng thời gợi mở hướng can thiệp cho gia đình và nhà trường nhằm phát triển hài hòa động lực học tập của học sinh.
Tác động của sự khích lệ từ cha mẹ trong học tập tới lo âu học tập của học sinh trung học phổ thông
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Sự khích lệ từ cha mẹ, Lo âu học tập, Học sinh trung học phổ thông Mục đích của nghiên cứu này nhằm tìm hiểu mối liên hệ giữa sự khích lệ từ cha mẹ và mức độ lo âu học tập của học sinh. Mẫu nghiên cứu gồm 400 học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội, trong đó 39,8% giới tính nam, 56,5% giới tính nữ và 3,8% giới tính khác. Mức độ lo âu trong học tập của học sinh được đánh giá bằng thang đo Lo âu học tập (The Academic Anxiety Scale) của Jerrell Cassady (2020); sự khích lệ của cha mẹ dành cho con cái ở các khía cạnh nội dung, hình thức khích lệ và sự phù hợp hay không phù hợp của sự khích lệ với trẻ được nhóm thiết kế dựa trên các tài liệu hiện có. Kết quả cho thấy, 91,2% học sinh báo cáo mức độ lo âu trong học tập ở các mức độ khác nhau; 13,2% sự biến thiên của lo âu trong học tập được giải thích bởi các chiều cạnh khác nhau của khích lệ. Sự khích lệ không phù hợp của cha mẹ về năng lực của học sinh tác động mạnh nhất tới lo âu học tập của các em (β = 0,16), tiếp theo là khích lệ không phù hợp về cảm xúc và mong muốn của học sinh với hệ số hồi quy lần lượt là β = 0,14 và β = 0,12. Kết quả nghiên cứu gợi ý rằng sự khích lệ từ cha mẹ dành học sinh trong học tập cần chú ý tới yếu tố phù hợp với cá nhân học sinh.
Nguồn lực tâm lý như một yếu tố trung gian trong mối quan hệ giữa căng thẳng thành tích học tập và sức khỏe tâm thần ở vị thành niên
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Căng thẳng thành tích học tập, Sức khỏe tâm thần, Nguồn lực tâm lý, Lòng tự trọng, Tính tự hiệu quả Nghiên cứu này nhằm kiểm định vai trò trung gian của các nguồn lực tâm lý cá nhân trong mối quan hệ giữa căng thẳng thành tích học tập và sức khỏe tâm thần ở học sinh trung học tại Việt Nam trên nhóm mẫu gồm 375 học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tại Hà Nội. Các công cụ được sử dụng bao gồm thang đo Điểm mạnh và khó khăn (SDQ), thang đo Lòng tự trọng Rosenberg, thang đo Cái tôi hiệu quả tổng quát (GSE), thang đo Khả năng phục hồi tâm lý rút gọn và thang đo Sự kiện căng thẳng thành tích học tập. Phân tích cho thấy căng thẳng thành tích học tập có mối liên hệ thuận với các vấn đề sức khỏe tâm thần, đồng thời có mối liên hệ nghịch với lòng tự trọng, cái tôi hiệu quả và khả năng phục hồi tâm lý. Kết quả kiểm định trung gian cho thấy lòng tự trọng và cái tôi hiệu quả đóng vai trò trung gian có ý nghĩa trong mối quan hệ giữa căng thẳng thành tích học tập và sức khỏe tâm thần, trong khi khả năng phục hồi tâm lý không thể hiện vai trò trung gian. Hiệu ứng trực tiếp của căng thẳng thành tích học tập đối với sức khỏe tâm thần vẫn còn ý nghĩa, phản ánh ảnh hưởng đồng thời của cả trực tiếp và gián tiếp. Kết quả nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của các nguồn lực tâm lý, đặc biệt là lòng tự trọng và cái tôi hiệu quả, như những yếu tố bảo vệ trước tác động tiêu cực của căng thẳng thành tích học tập, đồng thời gợi ý các chương trình can thiệp học đường cần chú trọng phát triển nguồn lực tâm lý song song với các biện pháp quản lý và giảm thiểu căng thẳng.
Thực trạng ứng phó bị động của học sinh trung học cơ sở thi vào lớp 10 với căng thẳng tâm lý
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Ứng phó bị động, Tự cô lập bản thân, Hành động lảng tránh, Học sinh trung học cơ sở thi vào lớp 10 Nghiên cứu ứng phó bị động của học sinh trung học cơ sở thi vào lớp 10 được khảo sát trên 307 học sinh tại thành phố Hà Nội. Kết quả cho thấy có đa số học sinh không sử dụng hình thức ứng phó bị động, chỉ có gần 1/4 học sinh có sử dụng hình thức ứng phó này nhưng ở mức thấp. Học sinh được khảo sát cho biết các em ít cô lập bản thân khi gặp căng thẳng tâm lý. Những lúc như vậy các em muốn giao tiếp với bạn bè, người thân gia đình và thầy cô giáo. Học sinh cũng không có hành động lảng tránh khi gặp căng thẳng tâm lý. Tuy nhiên, cách ứng phó bằng hành động không lảng tránh ở mức độ không cao.
Ảnh hưởng của trải nghiệm cảm xúc đến gắn kết trường học ở học sinh trung học cơ sở tỉnh Quảng Ngãi
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Cảm xúc tích cực, Cảm xúc tiêu cực, Gắn kết trường học, Trung học cơ sở, Tỉnh Quảng Ngãi Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát trên 759 học sinh trung học cơ sở tại tỉnh Quảng Ngãi nhằm đánh giá ảnh hưởng của trải nghiệm cảm xúc đến gắn kết trường học. Phân tích gồm mô tả, tương quan Pearson và hồi quy bội tuyến tính. Kết quả cho thấy gắn kết trường học tương quan thuận với trải nghiệm cảm xúc tích cực và tương quan nghịch với trải nghiệm cảm xúc tiêu cực. Mô hình hồi quy giải thích 16,0% phương sai gắn kết trường học. Cảm xúc tích cực dự báo tăng gắn kết trường học trong khi cảm xúc tiêu cực dự báo giảm gắn kết trường học. Kết quả gợi ý rằng việc nuôi dưỡng trải nghiệm cảm xúc tích cực và đồng thời giảm thiểu cảm xúc tiêu cực là đòn bẩy khả thi để nâng cao mức độ gắn kết trường học ở học sinh trung học cơ sở.
Mối liên hệ giữa kiểm soát tâm lý của cha mẹ và cảm nhận hạnh phúc của thanh thiếu niên
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Kiểm soát tâm lý, Cảm nhận hạnh phúc, Thanh thiếu niên, Cha mẹ Nghiên cứu nhằm khám phá mối quan hệ giữa kiểm soát tâm lý của cha mẹ và cảm nhận hạnh phúc của thanh thiếu niên, thông qua nghiên cứu 664 thanh thiếu niên trong độ tuổi từ 12 đến 18 tại tỉnh Bắc Ninh và thành phố Hà Nội. Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã sử dụng ba công cụ đo lường hạnh phúc: thang đo Hài lòng với cuộc sống (SWLS), thang đo Hạnh phúc tinh thần (Warwick-Edinburgh - WEMWBS) và thang đo Hạnh phúc phụ thuộc (HIS). Thêm vào đó, thang đo Kiểm soát tâm lý - thiếu tôn trọng (PCDS) đã được sử dụng để đánh giá mức độ kiểm soát tâm lý của cha mẹ trong gia đình. Kết quả nghiên cứu cho thấy kiểm soát tâm lý của cha và mẹ có tương quan nghịch đối với hạnh phúc của thanh thiếu niên. Kiểm soát tâm lý của cha và mẹ đều ảnh hưởng nhiều nhất đến hài lòng với cuộc sống, sau đó là đến hạnh phúc tinh thần và ảnh hưởng ít nhất đến hạnh phúc phụ thuộc. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm kiểm soát tâm lý của cha mẹ nhằm nâng cao hạnh phúc cho thanh thiếu niên.
Ảnh hưởng của trải nghiệm thơ ấu đến sức khỏe tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Sức khỏe tâm thần, Trải nghiệm thơ ấu thuận lợi, Trải nghiệm thơ ấu bất lợi Nghiên cứu khảo sát mối liên hệ giữa trải nghiệm thơ ấu và sức khỏe tâm thần ở 787 người trưởng thành trẻ tuổi. Kết quả cho thấy đa số người tham gia có nhiều trải nghiệm thơ ấu thuận lợi, trong khi trải nghiệm thơ ấu bất lợi ở mức trung bình thấp. Khi phân tích theo ba mức độ sức khỏe tâm thần (hưng thịnh, vừa phải và uể oải), trải nghiệm thơ ấu thuận lợi cho thấy tác động tích cực rõ rệt đến sức khỏe tâm thần ở cả ba nhóm, đặc biệt nổi bật ở nhóm sức khỏe tâm thần uể oải. Ngược lại, trải nghiệm thơ ấu bất lợi chỉ có ảnh hưởng tiêu cực nhẹ và không ổn định. Mô hình hồi quy toàn mẫu chỉ ra rằng trải nghiệm thơ ấu thuận lợi là yếu tố dự báo mạnh hơn đáng kể so với trải nghiệm thơ ấu bất lợi, với hệ số chuẩn hóa gần gấp ba lần. Kết quả nhấn mạnh vai trò bảo vệ của trải nghiệm thơ ấu thuận lợi đối với sức khỏe tâm thần và gợi mở hướng tiếp cận toàn diện trong nghiên cứu và can thiệp: không chỉ nhận diện tổn thương, mà còn phát huy các nguồn lực tích cực từ thời thơ ấu.
Đời sống tâm lý của người lao động di cư quốc tế hồi hương: Tổng quan nghiên cứu
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Lao động di cư quốc tế hồi hương, Đời sống tâm lý, Căng thẳng tái hòa nhập, Thích ứng tâm lý, Sức khỏe tâm thần Bài viết tổng quan có hệ thống các nghiên cứu trong và ngoài nước nhằm làm rõ đời sống tâm lý của người lao động di cư quốc tế hồi hương ở hai khía cạnh cảm xúc và sự thích ứng tâm lý. Dựa trên 18 tài liệu được lựa chọn từ các cơ sở dữ liệu khoa học và báo cáo nghiên cứu, đánh giá của các tổ chức giai đoạn 2014 - 2024, nghiên cứu tổng hợp các bằng chứng về trải nghiệm cảm xúc và sự thích ứng tâm lý của người lao động di cư quốc tế hồi hương. Kết quả tổng quan cho thấy, người lao động hồi hương thường trải qua những trạng thái cảm xúc đa chiều và đối lập, với niềm vui đoàn tụ và tự hào khi trở về quê hương song hành cùng những khó khăn tâm lý như lo âu, trầm cảm, cảm giác xấu hổ, cô lập và khủng hoảng bản sắc trong giai đoạn đầu trở về, đặc biệt khi mất vai trò nghề nghiệp hoặc vị thế xã hội. Tuy nhiên, các yếu tố bảo vệ như hỗ trợ gia đình, kết nối cộng đồng, niềm tin tôn giáo và khả năng phục hồi cá nhân giúp thúc đẩy sự ổn định cảm xúc và thích ứng tích cực. Sự thích ứng tâm lý được xác định là trụ cột trung tâm của tái hòa nhập bền vững, chịu ảnh hưởng bởi cả yếu tố cá nhân (chuẩn bị hồi hương, năng lực ứng phó) và yếu tố xã hội (mạng lưới hỗ trợ, sự thừa nhận xã hội). Nghiên cứu nhấn mạnh nhu cầu tích hợp chăm sóc sức khỏe tâm thần và tham vấn tâm lý - xã hội vào chính sách hỗ trợ người lao động di cư hồi hương, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và tính bền vững của hồi hương tại Việt Nam. Kết quả tổng quan nghiên cứu này góp phần cung cấp bằng chứng thực tiễn cho việc phát triển chính sách hỗ trợ tâm lý - xã hội đối với người di cư lao động hồi hương tại Việt Nam
Vai trò của các nguồn lực tâm lý cá nhân trong dự báo một số vấn đề sức khỏe tâm thần của thanh niên thế hệ Z
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Nguồn lực tâm lý cá nhân, Sức khỏe tâm thần, Thế hệ Z, Nghiện điện thoại, Cô đơn, Hài lòng cuộc sống Trong bối cảnh thế hệ Z phải đối diện với nhiều thách thức tâm lý - xã hội, nghiên cứu này kiểm định tác động của sáu nguồn lực tâm lý cá nhân (khả năng phục hồi, hy vọng, tự tin vào giá trị bản thân, tự chủ, lạc quan và sự chấp nhận) đối với ba khía cạnh sức khỏe tâm thần gồm hài lòng với cuộc sống, lạm dụng điện thoại và cảm giác cô đơn. Dữ liệu thu thập từ 689 thanh niên và phân tích hồi quy đa biến cho thấy sự chấp nhận nổi bật như yếu tố bảo vệ nhất quán, liên quan tích cực đến hài lòng cuộc sống và tiêu cực đến lạm dụng điện thoại cũng như cô đơn ở cả hai giới. Những phát hiện này nhấn mạnh vai trò thiết yếu của nguồn lực tâm lý cá nhân trong dự báo một số vấn đề sức khỏe tâm thần cho thanh niên thế hệ Z.
Thiên kiến nhận thức khi sử dụng mạng xã hội của sinh viên
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Thiên kiến nhận thức, Mạng xã hội, Sinh viên Thiên kiến nhận thức là những sai lệch trong đánh giá thông tin dựa trên các kinh nghiệm, cảm xúc cá nhân thay vì tư duy logic. Thiên kiến nhận thức dễ xảy ra khi con người tiếp xúc với thông tin nhanh và gây cảm xúc mạnh trên mạng xã hội. Nghiên cứu này tập trung vào bốn loại thiên kiến nhận thức phổ biến trên mạng xã hội: thiên kiến “đoàn tàu”, thiên kiến địa vị, thiên kiến đóng khung và thiên kiến tiêu cực. Khảo sát bằng bảng hỏi được thực hiện từ tháng 12/2024 đến tháng 1/2025 trên 446 sinh viên (41,3% nam, 58,7% nữ; Mtuổi = 19,4) thường xuyên sử dụng mạng xã hội, sử dụng thang đo Tự đánh giá và thang đo Tình huống. Kết quả cho thấy, sinh viên thể hiện cả bốn loại thiên kiến nhận thức trong quá trình sử dụng mạng xã hội, trong đó thiên kiến đóng khung và thiên kiến “đoàn tàu” xuất hiện thường xuyên nhất, tiếp đến là thiên kiến tiêu cực và thiên kiến địa vị. Sinh viên ưu tiên tiếp nhận các thông tin tích cực, khẩn cấp (thiên kiến đóng khung), được nhiều người quan tâm (thiên kiến “đoàn tàu”) hơn các thông tin tiêu cực (thiên kiến tiêu cực) hoặc do người có địa vị xã hội chia sẻ (thiên kiến địa vị) trên mạng xã hội. Kết quả này cho thấy việc tiếp nhận thông tin trên mạng xã hội không diễn ra khách quan mà phụ thuộc vào thiên kiến nhận thức; vì vậy cần có các chương trình giáo dục truyền thông nhằm nâng cao nhận thức và năng lực tư duy phản biện cho sinh viên khi tiếp nhận thông tin trên mạng xã hội.
Thích ứng Bảng kiểm căng thẳng từ kỳ vọng học tập trên nhóm học sinh, sinh viên Việt Nam
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Căng thẳng từ kỳ vọng học tập, Độ tin cậy, Độ hiệu lực, Độ phù hợp mô hình, Thích ứng Căng thẳng từ kỳ vọng học tập ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe tinh thần của học sinh, sinh viên Việt Nam. Để có thể hỗ trợ phòng ngừa và can thiệp vấn đề này, cần có một công cụ đo lường đảm bảo về thuộc tính tâm lý tương thích với bối cảnh văn hóa - xã hội. Nghiên cứu hiện tại thích ứng Bảng kiểm căng thẳng từ kỳ vọng học tập (AESI) của Ang và Huan (2006) trên 909 khách thể học sinh, sinh viên Việt Nam. Kết quả phân tích cho thấy thang AESI-VN-1 bước đầu đảm bảo về độ tin cậy và độ hiệu lực. Phân tích nhân tố khẳng định xác nhận thang đo đạt độ phù hợp mô hình tốt nhất với cấu trúc hai nhân tố. Khám phá này tương đồng với nhiều kết quả nghiên cứu quốc tế và nhất quán với quan điểm của Ang và Huan (2006). Một số hạn chế và gợi ý cho nghiên cứu tiếp theo cũng được bàn luận trong bài viết.
Mối liên hệ giữa chánh niệm và hạnh phúc chủ quan ở sinh viên Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Chánh niệm, Hạnh phúc chủ quan, Sinh viên, Sức khỏe tinh thần Nghiên cứu này khảo sát mối liên hệ giữa chánh niệm và hạnh phúc chủ quan ở sinh viên đại học. Dữ liệu được thu thập từ 706 sinh viên đang theo học tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, với các đặc điểm nhân khẩu đa dạng về giới tính, độ tuổi, năm học, ngành học, điều kiện sinh sống và tình trạng làm thêm. Kết quả phân tích cho thấy chánh niệm có tương quan thuận với hạnh phúc chủ quan. Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của chánh niệm đối với sức khỏe tinh thần của sinh viên, đồng thời gợi ý rằng việc thúc đẩy thực hành chánh niệm có thể góp phần nâng cao hạnh phúc chủ quan. Hơn nữa, xem xét các đặc điểm nhân khẩu học có thể giúp hiểu rõ hơn sự khác biệt trong trải nghiệm chánh niệm và hạnh phúc của sinh viên, từ đó hỗ trợ việc xây dựng các chính sách hỗ trợ tâm lý phù hợp nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và hiệu quả học tập trong môi trường giáo dục đại học.
Mối tương quan giữa thời gian sử dụng thiết bị điện tử và tính tích cực giao tiếp trực tiếp của trẻ mẫu giáo
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Thiết bị điện tử, Tính tích cực giao tiếp trực tiếp, Trẻ mẫu giáo Nghiên cứu tìm hiểu mối tương quan giữa thời gian sử dụng thiết bị điện tử và tính tích cực giao tiếp trực tiếp của trẻ mẫu giáo thông qua đánh giá của cha/mẹ trẻ. Mẫu khảo sát gồm cha/mẹ của 509 trẻ mẫu giáo ở tỉnh Nam Định. Kết quả cho thấy, thời gian tiếp xúc thiết bị điện tử có tương quan nghịch với tính tích cực giao tiếp trực tiếp của trẻ mẫu giáo. Trẻ càng tiếp xúc nhiều với các thiết bị điện tử thì tính tích cực trong giao tiếp trực tiếp của trẻ càng thấp và ngược lại. Thời gian tiếp xúc với các thiết bị điện tử có thể dự báo tính tích cực giao tiếp trực tiếp của trẻ mẫu giáo ở mức độ không cao (chiếm 4,0%). Yếu tố giới tính và độ tuổi của trẻ cũng là những biến tham gia điều chỉnh mức độ tác động của thời gian tiếp xúc thiết bị điện tử tới tính tích cực giao tiếp trực tiếp của trẻ mẫu giáo. Kết quả của nghiên cứu này là cơ sở để triển khai các nghiên cứu trong tương lai trên phạm vi rộng hơn, ở nhiều nền văn hóa hơn để có thể đánh giá chính xác hơn về tác động của thiết bị điện tử đến sự phát triển của trẻ.
Năng lực thấu cảm của sinh viên ngành tâm lý học ở một số trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Năng lực thấu cảm, Sinh viên, Ngành tâm lý học Nghiên cứu được thực hiện trên 355 sinh viên ngành tâm lý học tại một số trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội với mục đích tìm hiểu thực trạng mức độ và biểu hiện năng lực thấu cảm ở sinh viên. Kết quả nghiên cứu cho thấy, nhìn chung, sinh viên trong mẫu nghiên cứu thể hiện năng lực thấu cảm ở mức độ trung bình. Trong hai thành phần của thấu cảm, thấu cảm cảm xúc của sinh viên được bộc lộ tốt hơn thấu cảm nhận thức. Trong số năm kỹ năng thành phần của năng lực thấu cảm, sinh viên có kỹ năng thể hiện hành vi quan tâm với cảm xúc của người khác tốt nhất. Những nguyên nhân và bàn luận về kết quả nghiên cứu cũng được đề cập trong bài viết này.
Căng thẳng học tập và đau khổ tâm lý ở thanh thiếu niên: Nghiên cứu trường hợp tại Trường trung học cơ sở, trung học phổ thông Đinh Thiện Lý, quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Căng thẳng học tập, Đau khổ tâm lý, Thanh thiếu niên, Trường trung học cơ sở, trung học phổ thông Đinh Thiện Lý Bài viết này nhằm đánh giá mức độ căng thẳng học tập, mức độ đau khổ tâm lý và mối quan hệ giữa căng thẳng học tập và đau khổ tâm lý của thanh thiếu niên. Mẫu nghiên cứu bao gồm 310 học sinh trung học cơ sở tại Trường trung học cơ sở, trung học phổ thông Đinh Thiện Lý, quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh. Công cụ đo lường là thang đo Căng thẳng học tập (ESSA) và thang đo Đau khổ tâm lý (K10). Các phép thống kê mô tả và phân tích tương quan được thực hiện với phần mềm SPSS 20. Kết quả nghiên cứu cho thấy thanh thiếu niên tại địa bàn nghiên cứu có mức độ căng thẳng học tập trung bình, mức độ đau khổ tâm lý vừa phải và có mối tương quan thuận đáng kể giữa căng thẳng học tập và đau khổ tâm lý ở thanh thiếu niên. Những phát hiện của nghiên cứu này là cơ sở để xây dựng biện pháp nhằm hỗ trợ tâm lý cho thanh thiếu niên. Từ những phát hiện của nghiên cứu này có thể thấy rằng để giảm đau khổ tâm lý cho thanh thiếu niên cần tập trung vào các biện pháp giảm căng thẳng học tập cho các em.
Trường trung học cơ sở, trung học phổ thông Đinh Thiện Lý
Rút gọn và kiểm định thang đo Điều chỉnh cảm xúc của phụ nữ bị bạo lực gia đình
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Thang đo Điều chỉnh cảm xúc, Rút gọn và kiểm định thang đo, Phụ nữ, Phụ nữ bị bạo lực gia đình Nhằm có được thang đo Điều chỉnh cảm xúc của phụ nữ bị bạo lực trong gia đình, nghiên cứu sử dụng các phương pháp nghiên cứu tài liệu và điều tra bằng bảng hỏi. Phương pháp nghiên cứu tài liệu dùng để tìm hiểu các thang đo đã được các tác giả đi trước thiết kế, lựa chọn thang đo để kiểm định, còn phương pháp điều tra bằng bảng hỏi với các kỹ thuật xử lý số liệu với phép phân tích tương quan nhị biến, phân tích nhân tố khám phá và phân tích độ tin cậy Alpha của Cronbach trên 62 phụ nữ bị bạo lực nhằm hiệu chỉnh, kiểm định chất lượng và hoàn thiện thang đo. Từ kết quả rút gọn và kiểm định thang đo Điều chỉnh cảm xúc của Garnefski, Kraaij (2007), một thang đo rút gọn được hình thành bao gồm 2 nhóm với 4 nhân tố và 23 biến quan sát. Nhóm điều chỉnh cảm xúc tích cực có 2 nhân tố với 11 biến quan sát, nhóm điều chỉnh cảm xúc tiêu cực có 2 nhân tố với 12 biến quan sát. Các biến quan sát được đo bằng thang đo Likert 5 mức độ. Thang đo đạt độ tin cậy với hệ số Alpha của Cronbach lớn hơn 0,7 và tương quan biến tổng lớn hơn 0,3. Phân tích EFA xác nhận cấu trúc 4 nhân tố là phù hợp, cho thấy thang đo có chất lượng tốt và có thể ứng dụng trong nghiên cứu thực tiễn.
Mối quan hệ giữa sự hài lòng với môi trường học đường, khả năng phục hồi và sức khỏe tâm thần của học sinh trung học phổ thông
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Biến trung gian, Sự hài lòng với môi trường học đường, Khả năng phục hồi, Sức khỏe tâm thần, Học sinh THPT Sự hài lòng với môi trường học đường được định nghĩa là sự thỏa mãn của học sinh đối với nhiều khía cạnh khác nhau của trường học, bao gồm các yếu tố liên quan như chất lượng giảng dạy, mối quan hệ với giáo viên và bạn bè, cơ sở vật chất tại trường học. Tầm quan trọng của sự hài lòng với môi trường học đường không chỉ dừng lại ở việc nâng cao kết quả học tập mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển tâm lý và nhận thức xã hội cũng như các vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh. Đối với học sinh THPT, việc tìm kiếm các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức và cải thiện sức khỏe tâm thần cho học sinh là công việc quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe tâm thần học đường. Nghiên cứu này triển khai theo lát cắt ngang trên 1.334 học sinh THPT chuyên nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa sự hài lòng với môi trường học đường và sức khỏe tâm thần của học sinh với biến trung gian là khả năng phục hồi. Kết quả cho thấy khả năng phục hồi của học sinh có tương quan nghịch chiều ở mức từ yếu đến trung bình với mức độ lo âu, căng thẳng và trầm cảm của các em. Phân tích tác động cho thấy, sự hài lòng với môi trường học đường của học sinh có tác động trực tiếp đáng kể đến việc giảm căng thẳng, lo âu và trầm cảm và tác động gián tiếp đến các em thông qua khả năng phục hồi. Một gợi ý khá rõ ràng cho các chương trình can thiệp và hỗ trợ tâm lý học đường, đó là cần tập trung vào cải thiện sự hài lòng của học sinh với môi trường học đường và phát triển khả năng phục hồi của các em.
Ảnh hưởng của viết nhật ký lên mức độ lo âu: Vai trò trung gian của suy nghĩ tiêu cực
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Viết nhật ký, Suy nghĩ tiêu cực, Lo âu, Sinh viên đại học, Vai trò trung gian Bài viết được thực hiện nhằm khám phá vai trò trung gian của suy nghĩ tiêu cực trong mối quan hệ giữa việc viết nhật ký và mức độ lo âu. Kết quả phân tích hồi quy trên 1.066 sinh viên Việt Nam cho thấy suy nghĩ tiêu cực đóng vai trò trung gian một phần trong mối quan hệ giữa tần suất viết nhật ký và mức độ lo âu. Cụ thể, tần suất viết nhật ký có tác động trực tiếp đến việc giảm mức độ lo âu (β = -0,03; p = 0,002; 95% CI [-0,05; -0,01]), đồng thời cũng gián tiếp làm giảm lo âu thông qua việc giảm suy nghĩ tiêu cực (β = 0,06; p < 0,001; 95% CI [0,05; 0,08]). Kết quả này sẽ được bàn luận và giải thích dựa trên lý thuyết ức chế cảm xúc của Pennebaker (1985), thuyết phản tư và các cơ sở sinh lý - thần kinh. Những phát hiện này cung cấp bằng chứng cho thấy viết nhật ký có thể là một chiến lược hiệu quả để phát triển các chương trình can thiệp sức khỏe tâm thần và kiểm soát lo âu cho sinh viên đại học tại Việt Nam.
Vai trò trung gian của lòng tự trọng trong mối quan hệ giữa hỗ trợ xã hội và cảm nhận cô đơn ở học sinh trung học phổ thông thế hệ Z
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Danh mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Cảm nhận cô đơn, Hỗ trợ xã hội, Lòng tự trọng, Học sinh thế hệ Z Bài viết này nhằm làm rõ vai trò trung gian của lòng tự trọng trong mối quan hệ giữa hỗ trợ xã hội và cảm nhận cô đơn trên mẫu học sinh trung học phổ thông thế hệ Z (sinh năm 2007 - 2010) ở Việt Nam. Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên 269 học sinh đến từ hai trường trung học phổ thông một trường ở ngoại thành Hà Nội và một trường ở Thanh Hóa. Trong đó có 53,4% học sinh nữ. Kết quả nghiên cứu mô hình trung gian cho thấy hỗ trợ xã hội có liên quan đáng kể đến lòng tự trọng và cảm nhận cô đơn đồng thời lòng tự trọng cũng có liên quan có ý nghĩa với cảm nhận cô đơn. Mô hình cũng cho thấy lòng tự trọng là yếu tố trung gian trong mối quan hệ giữa hỗ trợ xã hội và cảm nhận cô đơn của mẫu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa đối với việc phát triển và triển khai các can thiệp nhằm tăng cường tác động tích cực của sự hỗ trợ xã hội và lòng tự trọng đối với trải nghiệm tình cảm ở thanh thiếu niên thế hệ Z.
Mối liên hệ giữa nguy cơ nghiện facebook và bị bắt nạt trực tuyến ở học sinh trung học cơ sở
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Nghiện Facebook, Bị bắt nạt trực tuyến, Học sinh trung học cơ sở Nghiên cứu này nhằm khám phá mối liên hệ giữa nguy cơ nghiện facebook và bị bắt nạt trực tuyến ở học sinh trung học cơ sở. Sử dụng thiết kế nghiên cứu cắt ngang, thang đo Nghiện facebook của Bergen và thang đo Nạn nhân bị bắt nạt trực tuyến của Tynes và cộng sự, chúng tôi khảo sát 419 học sinh lớp 8 và 9 các trường trung học cơ sở ở Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi. Nghiên cứu sử dụng thống kê điểm trung bình để mô tả thực trạng mức độ nguy cơ nghiện và bị bắt nạt trực tuyến, kiểm định T-test để so sánh sự khác biệt về mức độ có nguy cơ nghiện facebook và bị bắt nạt trực tuyến theo giới tính và khu vực sinh sống, tương quan pearson để xác định mối liên hệ giữa hai biến số đó ở học sinh. Kết quả nghiên cứu cho thấy, 43,2% số học sinh được xác định là có nguy cơ nghiện facebook, học sinh thành thị có mức độ nguy cơ nghiện facebook cao hơn so với học sinh ở nông thôn; 94,0% số học sinh báo cáo bị bắt nạt trực tuyến, học sinh nữ và học sinh ở khu vực thành thị bị bắt nạt trực tuyến nhiều hơn so với học sinh nam và học sinh ở khu vực nông thôn; có mối quan hệ thuận chiều giữa nguy cơ nghiện facebook và bị bắt nạt trực tuyến ở học sinh (r = 0,55; p < 0,01). Đây là những thông tin cần thiết để xem xét các biện pháp phòng ngừa và can thiệp giảm nguy cơ nghiện facebook và bị bắt nạt trực tuyến ở học sinh trung học cơ sở.
Mối quan hệ giữa tính nhạy cảm với sự từ chối và rút lui xã hội ở người trưởng thành trẻ tuổi
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Rút lui xã hội, Tính nhạy cảm với sự từ chối, Người trưởng thành trẻ tuổi Trong bối cảnh hiện tại, ngày càng nhiều người trưởng thành gặp khó khăn trong việc hòa nhập và lựa chọn rút lui khỏi các tương tác xã hội như một cách để bảo vệ bản thân khỏi tổn thương. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm tìm hiểu thực trạng rút lui xã hội, tính nhạy cảm với sự từ chối và mối liên hệ giữa hai biến số này. Nghiên cứu khảo sát 688 khách thể trong độ tuổi từ 18 đến 30 bằng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi. Kết quả cho thấy trong các phân loại rút lui xã hội, số lượng người rút lui xã hội do nhút nhát là nhiều nhất (13,4%) và phân loại rút lui xã hội do không hòa đồng có mức điểm trung bình cao nhất (M = 3,68; SD = 0,87). Dữ liệu cũng cho thấy hơn một nửa số lượng khách thể nhạy cảm với sự từ chối ở mức từ trung bình đến cao (52,2%). Đặc biệt, tính nhạy cảm với sự từ chối có mối liên hệ thuận chiều với chiều cạnh rút lui xã hội do nhút nhát. Cụ thể những cá nhân có tính nhạy cảm với sự từ chối cao thường có mức độ rút lui xã hội do nhút nhát cũng ở mức cao. Ý nghĩa của các kết quả và hạn chế của nghiên cứu được thảo luận nhằm gợi mở cho các hướng nghiên cứu trong tương lai.
Thực trạng và hiệu quả chương trình giáo dục giới tính ở một số trường phổ thông công lập tại Hà Nội
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Giáo dục, Giáo dục giới tính, Hiệu quả giáo dục giới tính, Trường công lập Bài viết này đánh giá chương trình giáo dục giới tính tại Hà Nội, đồng thời đề xuất giải pháp phổ cập giáo dục giới tính toàn diện vào chương trình học phổ thông. Kết luận từ khảo sát và phỏng vấn cho thấy chương trình giáo dục giới tính ở Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng vẫn theo hướng tiết dục (abstinence-only), tập trung nhiều vào lý thuyết và thiếu hiệu quả trong nâng cao kiến thức, kỹ năng và thái độ của học sinh. Ba đề xuất tiềm năng đã được đưa ra để giải quyết các vấn đề hiện có. Thứ nhất, giáo dục giới tính cần được đưa vào chương trình học ngay từ mẫu giáo và duy trì xuyên suốt các cấp học, với nội dung phù hợp lứa tuổi, tuân thủ những hướng dẫn tiêu chuẩn và chính thức. Thứ hai, giáo viên cần được đào tạo qua tài liệu chuyên ngành và khoa học với chuyên gia. Thứ ba, học sinh cần có môi trường tích cực, cởi mở để bàn luận về giới tính, tình dục và tính dục cả ở nhà trường và ở gia đình.
Vai trò trung gian của giá trị bản thân dựa trên sự chấp thuận từ người khác trong mối liên hệ giữa tuân thủ chuẩn mực giới và lòng tự trọng ở sinh viên
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Chuẩn mực giới, Vai trò giới, Tính nam, Tính nữ, Sự chấp thuận từ người khác, Lĩnh vực bên ngoài về giá trị bản thân, Lòng tự trọng, Sinh viên Nghiên cứu này tiến hành tìm hiểu mối liên hệ giữa tuân thủ chuẩn mực giới với lòng tự trọng thông qua vai trò trung gian của giá trị bản thân dựa trên sự chấp thuận từ người khác trên 301 sinh viên (độ tuổi trung bình là 19,65) tại Hà Nội. Sự tuân thủ chuẩn mực giới trong nghiên cứu này được tiếp cận qua khía cạnh tiếp thu các khuôn mẫu giới xã hội được quy về tính nam và tính nữ. Kết quả nghiên cứu cho thấy lòng tự trọng chịu ảnh hưởng tiêu cực từ việc giá trị bản thân được xây dựng trên sự chấp thuận từ người khác (B = -0,37; p < 0,001) và chịu ảnh hưởng tích cực từ tính nam (B = 0,155; p < 0,001). Cuối cùng, vai trò trung gian của giá trị bản thân dựa trên sự chấp thuận từ người khác trong mối liên hệ giữa tính nam với lòng tự trọng cũng được xác nhận (B = 0,33; 95% CI = [0,10; 0,26]), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét tác động tổng thể liên quan đến sự tuân thủ các chuẩn mực giới trong việc nâng cao lòng tự trọng của sinh viên.
Kết quả cải tiến quy trình CB-ART online nhằm giảm đau khổ cho người dân trong thời điểm dịch COVID-19 tại Việt Nam
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: CB-ART, Căng thẳng, COVID-19, Khủng hoảng tâm lý, Liệu pháp tâm lý Trong tâm điểm của đại dịch COVID-19, trước tình hình nhiều người rơi vào khủng hoảng, đòi hỏi phải có một liệu pháp can thiệp ngắn hạn và hữu dụng để đo lường nhanh những tác nhân, chủ đề, mức độ căng thẳng và cách phát huy nguồn lực để ứng phó. Trải qua gần hai tuần hỗ trợ (1/8/2021 đến 13/8/2021) cho 77 người dân quản lý căng thẳng bằng liệu pháp CB-ART (Cognitive Behavioral and Art-based intervention) online, kết quả khả quan đã được trình bày trong bài viết trước. Nhằm kích hoạt nhanh nguồn lực tinh thần trong khủng hoảng, đợt hỗ trợ thứ 2 này, chúng tôi đã cải tiến quy trình bằng cách thêm một bức tranh thứ 4 vào quy trình CB-ART. Sau khi thử nghiệm phiên bản cải tiến, ngày 17/8/2021 toàn nhóm đã đồng thuận triển khai chính thức. Mục tiêu của phiên bản cải tiến là người tham gia có thể phát huy tối đa nguồn lực nội tâm của bản thân bằng cách liên tưởng và vẽ nhanh bức vẽ diệu kỳ số 4, để khai mở những định hướng, con đường, cách thức ứng phó với stress. Tính đến ngày 19/9/2021, kết quả ứng dụng phiên bản cải tiến này trên 64 người tham gia đã chứng minh tính hữu dụng và tính khả thi của nó.
Mối quan hệ giữa mức độ khác biệt trong đối xử của bố, mẹ đối với các con và chất lượng mối quan hệ anh/chị em ở thiếu niên
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Khác biệt trong đối xử của bố mẹ, Anh/chị em, Ảnh hưởng, Thiếu niên Để tìm hiểu sự khác biệt trong đối xử của bố mẹ đối với các con có quan hệ và ảnh hưởng thế nào đến chất lượng mối quan hệ anh/chị em ở thiếu niên, cuộc điều tra trực tuyến đã được tiến hành trên 147 học sinh bậc trung học cơ sở với đặc thù có một anh/chị em ruột, hiện đang học tập và sống với bố mẹ tại Hà Nội. Kết quả của mô hình hồi quy cho thấy, mức độ khác biệt trong đối xử của bố, của mẹ đối với các con về tình cảm và của mẹ về kiểm soát có những ảnh hưởng không tốt tới chất lượng mối quan hệ anh/chị em ở thiếu niên; trong đó, mức độ khác biệt trong đối xử về khía cạnh tình cảm có ảnh hưởng nhiều hơn và sự ảnh hưởng của người mẹ được thấy rõ hơn. Để chất lượng mối quan hệ anh/chị em của các con tốt đẹp và lành mạnh hơn, các bậc phụ huynh, đặc biệt là người mẹ cần phải quan tâm và điều chỉnh cách đối xử của mình với các con, nhất là về khía cạnh tình cảm.
Đau khổ tâm lý ở sinh viên Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Đau khổ, Tâm lý, Sinh viên, Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng Đau khổ là phản ứng tự nhiên của con người trước những sự kiện, biến cố của cuộc đời. Những nghiên cứu gần đây cho thấy, tỷ lệ đau khổ tâm lý ở sinh viên cao hơn nhóm dân số nói chung (Mboya và cộng sự, 2020; Granieri, 2021). Vì vậy, nghiên cứu này khảo sát mức độ đau khổ tâm lý ở 583 sinh viên Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng bằng thang đo Đau khổ tâm lý của Kessler và cộng sự (Kessler và cộng sự, 2002). Kết quả cho thấy, mức độ đau khổ tâm lý của sinh viên từ bình thường, nhẹ, vừa đến nghiêm trọng lần lượt là 17,3%; 20,1%; 30,5% và 32,1%. Có sự khác biệt thống kê về mức độ đau khổ tâm lý của sinh viên dưới góc độ nhân khẩu học. Trong đó, điểm trung bình thang đo Đau khổ tâm lý ở sinh viên nữ và sinh viên nhóm tuổi từ 18 - 20 cao hơn (p < 0,05). Những phát hiện này cung cấp thêm bằng chứng về mức độ đau khổ tâm lý, là cơ sở để các cấp quản lý, các lực lượng giáo dục có các biện pháp hỗ trợ sức khỏe tâm thần cho sinh viên tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng.
Ảnh hưởng của hành vi làm cha mẹ đến phong cách bản sắc: Vai trò trung gian của khả năng tự điều chỉnh
Chuyên mục: Kỳ Tâm lý học Danh mục: Kỳ Tâm lý học Từ khóa: Hành vi làm cha mẹ, Phong cách bản sắc, Phong cách bản sắc thông tin, Phong cách bản sắc né tránh - khuếch tán, Khả năng tự điều chỉnh, Sinh viên Quá trình hình thành bản sắc vừa chịu ảnh hưởng từ gia đình, vừa có sự nỗ lực của cá nhân. Nghiên cứu được thực hiện trên 372 sinh viên nhằm tìm hiểu sự tác động của hành vi làm cha mẹ đến phong cách nhận dạng ở sinh viên và vai trò trung gian của biến số khả năng tự điều chỉnh. Các thang đo: Hành vi làm cha mẹ (PBI); Phong cách bản sắc 5 (ISI-5) và Tự điều chỉnh (SSRQ) được sử dụng trong nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cho thấy hành vi bảo vệ quá mức của cha mẹ có mối tương quan nghịch với phong cách bản sắc thông tin và khả năng tự điều chỉnh (với hệ số r lần lượt là -0,12; -0,23; p < 0,05). Hành vi cha mẹ chăm sóc/kiểm soát tương quan nghịch với phong cách bản sắc né tránh - khuếch tán (r = -0,12; p < 0,05). Mô hình hồi quy chỉ ra vai trò trung gian của khả năng tự điều chỉnh trong mối quan hệ giữa hành vi làm cha mẹ và phong cách bản sắc. Những dữ liệu này là nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo về chủ đề này.
Phong cách bản sắc né tránh - khuếch tán
Livelihood Sustainability and Gendered Dimensions in The Fishery Sector: A Case Study in Giao Thuy District, Nam Dinh Province
Chuyên mục: Kỳ Vietnam Journal of Sociology and Psychology Danh mục: Kỳ Vietnam Journal of Sociology and Psychology Từ khóa: sustainable livelihoods, gender, fisheries, SLCI, Nam Dinh This study investigates livelihood sustainability and gender dimensions in the fishery sector of Giao Thuy district, northern Vietnam, using the Sustainable Livelihoods Framework (SLF) with a gender-sensitive approach. Based on household surveys and in-depth interviews, a Sustainable Livelihood Capital Index (SLCI) was developed to evaluate disparities across five livelihood capitals. Findings show that while physical capital remains stable, natural and financial capitals are increasingly constrained by resource depletion and restricted access to formal credit. Social capital plays a dual role: it strengthens adaptive capacity through women’s networks and microcredit groups but also reinforces gendered inequalities in professional associations and decision-making. Women contribute significantly to trading, processing, and household reproduction, yet their roles remain undervalued compared to men’s dominance in capture fisheries and governance. The study argues that livelihood sustainability must consider gender-equitable access to resources and participation. Policy recommendations highlight gender-responsive credit, recognition of women’s contributions, and institutional reforms for inclusive coastal livelihoods.
Kỳ Vietnam Journal of Sociology and Psychology
Pham Thi Thu Ha, Nguyen Duc Chien, Nguyen Thi Dien, Nguyen Thi Minh Khue, Vu Thi Thu Ha
Self-Stigma and its Association with Parental Stress among Single Mothers
Chuyên mục: Kỳ Vietnam Journal of Sociology and Psychology Danh mục: Kỳ Vietnam Journal of Sociology and Psychology Từ khóa: Self-stigma, Single mothers, Lone mothers, Parental stress Self-stigma is a psychosocial phenomenon that can occur in any individual or group possessing characteristics that are either explicitly or implicitly associated with socially endorsed negative stereotypes. Using a questionnaire-based survey, this study investigated the association between internalized stigma and parental stress among 174 Vietnamese women who self-identified as single mothers. The findings revealed that higher levels of internalized stigma were significantly associated with greater parental stress. Notably, neither financial conditions nor support from the child’s father played a moderating role in this relationship. However, marital status emerged as a significant moderator. Women who had never been married or were legally married but self-identified as single mothers reported a stronger association between self-stigma and parental stress. The study also discusses its limitations and provides implications for future research on this topic.
Vu Thi Van Anh, Bui Van Quang, Bui Thi Hong Thai