Vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa ở Tây Nguyên: Tiếp cận từ vốn văn hoá và quan hệ xã hội: Vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa ở Tây Nguyên: Tiếp cận từ vốn văn hoá và quan hệ xã hội

Lê Thị Hồng Gái

doi:10.1243/hd7a7c53

Các tác giả

Lê Thị Hồng Gái Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.1243/hd7a7c53

Từ khóa:

dân tộc thiểu số, phụ nữ, bảo tồn, phát huy, giá trị văn hóa, Tây Nguyên

Tóm tắt

Bài viết phân tích vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số tại chỗ trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống ở Tây Nguyên, đồng thời làm rõ những điều kiện xã hội tác động đến việc thực hiện vai trò này trong bối cảnh phát triển hiện nay. Trên cơ sở tiếp cận vai trò xã hội và lý thuyết vốn văn hóa, nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính gồm phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm với phụ nữ các dân tộc Êđê, M’nông, Ba Na, Gia Rai và Xơ Đăng tại Tây Nguyên... Kết quả cho thấy phụ nữ dân tộc thiểu số đóng vai trò trung tâm trong lưu giữ, tái sản xuất, trao truyền và chuyển hóa vốn văn hóa thành nguồn lực phát triển cộng đồng; vai trò của phụ nữ được hình thành và duy trì thông qua các thiết chế gia đình, cộng đồng và chính sách văn hóa địa phương. Tuy nhiên, quá trình phát huy vai trò của phụ nữ vẫn chịu tác động bởi định kiến giới, gánh nặng lao động gia đình, hạn chế về nguồn lực,... Các phát hiện này cho thấy cần tăng cường các điều kiện hỗ trợ để phụ nữ tham gia hiệu quả hơn vào các hoạt động bảo tồn văn hóa gắn với phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Tài liệu tham khảo

Marshall, G. (2012). Oxford Dictionary of Sociology [Từ điển Xã hội học Oxford] (Bùi Thế Cường, Đặng Thị Việt Phương, Trịnh Huy Hóa dịch). Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội. (Bản gốc ấn hành (tái bản) năm 1998).

Phạm Tất Dong, Lê Ngọc Hùng. (2008). Xã hội học. Hà Nội: Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.

Bùi Văn Đạo (2015). Vai trò của một số nhóm xã hội của các dân tộc tại chỗ trong phát triển bền vững Tây Nguyên. Đề tài cấp Nhà nước mã số TN3/X18 thuộc Chương trình Tây Nguyên 3 giai đoạn 2013 - 2015.

Lê Duyên Hà (2021). Vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên trong phát triển kinh tế - xã hội và những vấn đề đặt ra. Tạp chí Sinh hoạt lý luận, số 5, tr.79 - 83.

Nguyễn Thị Lạng (2025). “Sự tham gia của phụ nữ Cơ Ho trong giữ gìn và phát huy nghề dệt truyền thống tại huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng” in trong Kỷ yếu hội thảo quốc gia Đảm bảo tiếng nói và sự tham gia của phụ nữ dân tộc thiểu số và miền núi vào hoạt động phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh hiện nay. Học viện Phụ nữ Việt Nam.

Pierre Bourdieu. (1986). The forms of capital. In John G. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241-258). New York: Greenwood Press.

Quốc hội. Luật số 45/2024/QH14 ngày 23/11/2024. Luật Di sản văn hoá.

Đỗ Thị Thạch. (2017). Rào cản và giải pháp nhằm tăng cường vai trò, vị thế của nữ trí thức trong phát triển bền vững. Tạp chí Tổ chức Nhà nước (bản điện tử). https://tcnn.vn/news/detail/36729/Rao_can_va_giai_phap_nham_tang_cuong_vai_tro_vi_the_cua_nu_tri_thuc_trong_phat_trien_ben_vungall.htm.

Nguyễn Minh Tuấn. (2012). Bình đẳng giới trong gia đình người dân tộc Ê Đê ở Đắk Lắk. Tạp chí Xã hội học, số 2 (118), tr.81-89.

Đặng Ánh Tuyết. (2016). Rào cản đối với phụ nữ tham gia chính trị ở Việt Nam qua cách tiếp cận thiết chế giới. Tạp chí Khoa học xã hội, số 3, tr.31-36.

Đỗ Thị Thanh Thủy (Chủ biên, 2024). Bảo vệ và phát huy tài nguyên di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch theo hướng tăng trưởng xanh bền vững ở Việt Nam. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

Nguyễn Thị Tuyến. (2025). Phát huy vai trò của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Tạp chí Cộng sản (bản điện tử) https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/van_hoa_xa_hoi/-/2018/1069302/phat-huy-vai-tro-cua-phu-nu-viet-nam-trong-ky-nguyen-moi.aspx.

Vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa ở Tây Nguyên: Tiếp cận từ vốn văn hoá và quan hệ xã hội