Vai trò của xã hội học trong nghiên cứu văn hóa
Vai trò của xã hội học trong nghiên cứu văn hóa
DOI:
https://doi.org/10.1243/bkrc7k94Từ khóa:
chính sách văn hóa, nghiên cứu văn hóa, phương pháp liên ngành, ứng dụng văn hóa, xã hội học văn hóaTóm tắt
Bài viết làm rõ vai trò của xã hội học trong nghiên cứu văn hóa thông qua ba phương diện. Thứ nhất, xã hội học cung cấp hệ khái niệm và phương pháp luận đặc thù để nghiên cứu văn hóa từ góc nhìn xã hội học, được các học giả Việt Nam vận dụng hiệu quả trong nhiều công trình cụ thể. Thứ hai, xã hội học cung cấp cơ sở thực tiễn để theo dõi, đánh giá và dự báo sự biến đổi văn hóa trong xã hội hiện đại, thông qua các nghiên cứu thực địa, khảo sát cộng đồng và phân tích cấu trúc-chức năng của các hiện tượng văn hóa. Thứ ba, xã hội học giúp kết nối nghiên cứu văn hóa với đời sống xã hội và nhu cầu thực tiễn của cộng đồng, thông qua việc ứng dụng tri thức văn hóa vào các lĩnh vực như quan hệ gia đình, làng nghề, tín ngưỡng, nghi lễ,... Nhờ đó, nghiên cứu văn hóa không chỉ khẳng định giá trị học thuật mà còn gia tăng tính ứng dụng và đóng góp trực tiếp vào phát triển cộng đồng.
Tài liệu tham khảo
Bourdieu, P. (1990). The logic of practice. Stanford University Press.
Bùi Văn Tuấn, & Trần Thị Hiên. (2019). Hệ giá trị con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. In Kỷ yếu Hội thảo “Khu vực học - Việt Nam học” (tr. 711–735). Hà Nội: Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
Đinh Thị Vân Chi. (2001). Nhu cầu giải trí của thanh niên (nghiên cứu khuôn mẫu giải trí của thanh niên và sự đáp ứng nhu cầu giải trí tại Hà Nội). Luận án tiến sĩ Xã hội học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Đinh Thị Vân Chi. (2003). Nhu cầu giải trí của thanh niên. Hà Nội: Nxb Văn hóa - Thông tin.
Đoàn Văn Chúc. (1997). Xã hội học văn hóa. Hà Nội: Nxb Văn hóa - Thông tin.
Dumazedier, J. (1962). Vers une civilisation du loisir. Paris: Éditions du Seuil.
Durkheim, E. (1951). Suicide: A study in sociology (J. A. Spaulding & G. Simpson, Trans.). Free Press. (Original work published 1897).
Lê Thị Mai. (2004). Chợ nông thôn châu thổ sông Hồng trong quá trình chuyển đổi kinh tế - xã hội thời kỳ Đổi mới (nghiên cứu trường hợp chợ Ninh Hiệp, Hữu Bằng, Thổ Tang). Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Mai Văn Hai. (2009). Xã hội học văn hóa. Hà Nội: Nxb Chính trị Quốc gia.
Nguyễn Duy Hải, & Hà Trọng Nghĩa. (2017). Giá trị xã hội Việt Nam trong bối cảnh hội nhập - nhìn từ quan điểm hệ thống - cấu trúc. Tạp chí Khoa học Đại học Văn Hiến, 5(3), 111–128.
Nguyễn Đức Chiện, & Lê Thị Hồng Gái. (2024). Ảnh hưởng của gia đình, dòng họ và nhân vật có uy tín đến các giá trị văn hóa cộng đồng tiêu biểu trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Đắk Nông. Tạp chí Lý luận Chính trị.
Nguyễn Hữu Minh (Chủ nhiệm). (2019). Nghiên cứu quan hệ cha mẹ - con ở các đô thị Việt Nam hiện nay. Đề tài cấp Nhà nước, Viện Xã hội học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Nguyễn Thị Bích Thủy. (2015). Sự biến đổi văn hóa làng nghề truyền thống ở Hà Nội hiện nay (qua trường hợp làng Triều Khúc và Thiết Úng). Luận án tiến sĩ Văn hóa học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
Nguyễn Thị Hằng. (2023). Thực hành văn hóa của cư dân tại khu tái định cư ven biển Kỳ Anh sau quá trình chuyển giao đất. Luận án tiến sĩ Văn hóa học, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.
Nguyễn Thị Hiền. (2019). Tác động của thực hành tín ngưỡng và hoạt động lễ hội đến lối sống người Việt Nam hiện nay. Hà Nội: Nxb Văn hóa Dân tộc.
Nguyễn Thị Kim Hoa. (2019). Văn hóa ứng xử với người đã mất trong đời sống gia đình hiện nay ở TP. Hồ Chí Minh. Luận án tiến sĩ Xã hội học, Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Trần Hải Minh. (2018). Biến đổi của diễn xướng nghi lễ lên đồng (qua nghiên cứu trường hợp tỉnh Nam Định). Luận án tiến sĩ Văn hóa học, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.
Trịnh Văn Tùng. (2015). Giáo trình xã hội học đại cương. Hà Nội: Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
Trịnh Văn Tùng. (2022). Văn hóa ứng xử nơi công cộng của người Việt Nam hiện nay. Tạp chí Xã hội học, 4(160), 3–15.
Trương Xuân Trường. (2018). Ứng dụng khái niệm habitus của Bourdieu trong phân tích xã hội Việt Nam. Tạp chí Xã hội học, 3(152), 66–78.
Trương Xuân Trường. (2019). Vai trò của văn hóa trong phát triển nông thôn ở Việt Nam. Tạp chí Cộng sản, 923, 45–52.
Weber, M. (1978). Economy and society. University of California Press.
