Ảnh hưởng của trải nghiệm thơ ấu đến sức khỏe tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi
Ảnh hưởng của trải nghiệm thơ ấu đến sức khỏe tâm thần của người trưởng thành trẻ tuổi
DOI:
https://doi.org/10.1243/xmj9mw41Từ khóa:
Sức khỏe tâm thần, Trải nghiệm thơ ấu thuận lợi, Trải nghiệm thơ ấu bất lợiTóm tắt
Nghiên cứu khảo sát mối liên hệ giữa trải nghiệm thơ ấu và sức khỏe tâm thần ở 787 người trưởng thành trẻ tuổi. Kết quả cho thấy đa số người tham gia có nhiều trải nghiệm thơ ấu thuận lợi, trong khi trải nghiệm thơ ấu bất lợi ở mức trung bình thấp. Khi phân tích theo ba mức độ sức khỏe tâm thần (hưng thịnh, vừa phải và uể oải), trải nghiệm thơ ấu thuận lợi cho thấy tác động tích cực rõ rệt đến sức khỏe tâm thần ở cả ba nhóm, đặc biệt nổi bật ở nhóm sức khỏe tâm thần uể oải. Ngược lại, trải nghiệm thơ ấu bất lợi chỉ có ảnh hưởng tiêu cực nhẹ và không ổn định. Mô hình hồi quy toàn mẫu chỉ ra rằng trải nghiệm thơ ấu thuận lợi là yếu tố dự báo mạnh hơn đáng kể so với trải nghiệm thơ ấu bất lợi, với hệ số chuẩn hóa gần gấp ba lần. Kết quả nhấn mạnh vai trò bảo vệ của trải nghiệm thơ ấu thuận lợi đối với sức khỏe tâm thần và gợi mở hướng tiếp cận toàn diện trong nghiên cứu và can thiệp: không chỉ nhận diện tổn thương, mà còn phát huy các nguồn lực tích cực từ thời thơ ấu.
Tài liệu tham khảo
1. Anderson, R. (2025). A qualitative study exploring the effects of adverse childhood experiences on development and the role of resilience in shaping adult life.
2. Bethell, C., Jones, J., Gombojav, N., Linkenbach, J., & Sege, R. (2019). Positive childhood experiences and adult mental and relational health in a statewide sample: Associations across adverse childhood experiences levels. JAMA Pediatrics, 173(11), e193007-e193007. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2019.3007.
3. Crandall, A., Miller, J. R., Cheung, A., Novilla, L. K., Glade, R., Novilla, M. L. B.,... & Hanson, C. L. (2019). ACEs and counter-ACEs: How positive and negative childhood experiences influence adult health. Child Abuse & Neglect, 96, 104089. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2019.104089.
4. Cunha, O., Sousa, M., Pereira, B., Pinheiro, M., Machado, A. B., Caridade, S., & Almeida, T. C. (2024). Positive childhood experiences and adult outcomes: A systematic review. Trauma, Violence, & Abuse, 15248380241299434.
5. Daníelsdóttir, H. B., Aspelund, T., Shen, Q., Halldorsdottir, T., Jakobsdóttir, J., Song, H., ... & Valdimarsdóttir, U. A. (2024). Adverse childhood experiences and adult mental health outcomes. JAMA Psychiatry, 81(6), 586-594.
6. Felitti, V. J., Anda, R. F., Nordenberg, D., Williamson, D. F., Spitz, A. M., Edwards, V.,... & Marks, J. S. (1998). Relationship of childhood abuse and household dysfunction to many of the leading causes of death in adults: The adverse childhood experiences (ACE) study. American Journal of Preventive Medicine, 14(4), 245-258. https://doi.org/
10.1016/S0749-3797(98)00017-8.
7. Feyzioğlu, A., Taşlıoğlu Sayıner, A. C., Özçelik, D., Tarımtay Altun, F., & Budak, E. N. (2023). The mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between early childhood trauma and alexithymia. Current Psychology, 42(21), 17851-17861.
8. Gong, C. L., Yieh, L., & Hay, J. W. (2021). Validating the Importance of Positive Childhood Experiences on Adult Mental Health. JAMA Pediatrics, 175(2), 204-204. https://doi.org/10.1177/1049731511428619.
9. Keyes, C. L. M. (1998). Social well-being. Social psychology quarterly, 121-140.
10. Keyes, C. L. M. (2002). The mental health continuum: From languishing to flourishing in life. Journal of Health and Social Behavior, 43 (2), 207-222. https://doi.org/10.2307/3090197
11. Keyes, C. L. M. (2005). Mental illness and/or mental health? Investigating axioms of the complete state model of health. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 73 (3), 539-548. DOI: 10.1037/0022-006X.73.3.539
12. Landa-Blanco, M., Vásquez, G., Portillo, G., Sproviero, F., & Echenique, Y. (2024). The impact of adverse childhood experiences on mental health, sexual risk behaviors, and alcohol consumption in adulthood. Frontiers in Psychiatry, 15, 1352824.
13. Liebenberg, L., Ungar, M., & van de Vijver, F. J. R. (2012). Validation of sub-scales on the Child and Youth Resilience Measure-28 (CYRM-28). Research on Social Work Practice, 22(2), 219-226.
14. Narayan, A. J., Rivera, L. M., Bernstein, R. E., Harris, W. W., & Lieberman, A. F. (2018). Positive childhood experiences predict less psychopathology and stress in pregnant women with childhood adversity: A pilot study of the Benevolent Childhood Experiences (BCEs) scale. Child Abuse & Neglect, 78, 19-30. https://doi.org/10.1016/
j.chiabu.2017.09.022.
15. Nolen-Hoeksema, S., & Marroquín, B. (2016). Abnormal Psychology (7th ed.). McGraw-Hill Education.
16. Pilkington, P. D., May, T., & Karantzas, G. (2024). Recollections of parental mental illness and substance use and early maladaptive schemas in adulthood. International Journal of Mental Health and Addiction, 22(4), 1994-2011.
17. Rogoza, R., Truong Thi, K. H., Różycka-Tran, J., Piotrowski, J., & Żemojtel-Piotrowska, M. (2018). Psychometric properties of the MHC-SF: An integration of the existing measurement approaches. Journal of Clinical Psychology, 74(10), 1742-1758. https://doi.org/10.1002/jclp.22626.
18. Sahle, B. W., Reavley, N. J., Li, W., Morgan, A. J., Yap, M. B. H., Reupert, A., & Jorm, A. F. (2022). The association between adverse childhood experiences and common mental disorders and suicidality: An umbrella review of systematic reviews and meta-analyses. European Child & Adolescent Psychiatry, 31(10), 1489-1499.
19. VandenBos, G. R. (ed.) (2015). APA dictionary of psychology (2nd ed.). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/14646-000
20. Zhang, Z., Wang, W., Yuan, X., Wang, X., Luo, Y., Dou, L.,... & Wu, M. (2024). Adverse childhood experiences and subsequent physical and mental health among young adults: Results from six universities in China. Psychiatry research, 335, 115832.
