Tác động của các nguồn lực tâm lý tới nghiện điện thoại thông minh của học sinh thế hệ Z
Tác động của các nguồn lực tâm lý tới nghiện điện thoại thông minh của học sinh thế hệ Z
DOI:
https://doi.org/10.1243/e4cd2z16Từ khóa:
Nguồn lực tâm lý, Nghiện điện thoại thông minh, Thế hệ Z, Học sinhTóm tắt
Trong bối cảnh việc sử dụng công nghệ số (trong đó có điện thoại thông minh) đã trở thành một thiết yếu trong đời sống của con người, đặc biệt là đối với thế hệ sinh ra với công nghệ số - thế hệ Z, việc thế hệ này sử dụng quá mức và có những biểu hiện của nghiện điện thoại thông minh (gọi tắt là điện thoại) là điều đáng lo ngại của các bậc phụ huynh và các nhà chuyên trách. Với mục đích tìm hiểu sự tác động của các nguồn lực tâm lý tới nghiện điện thoại ở học sinh thế hệ Z, nghiên cứu tiến hành khảo sát trên 375 học sinh trung học tại Hà Nội. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, trong mô hình hồi quy đơn biến, từng nguồn lực tâm lý đều giúp giảm mức độ nghiện điện thoại ở học sinh. Tuy vậy, khi kết hợp đồng thời các nguồn lực này trong mô hình hồi quy đa biến, chỉ có sự tự tin vào năng lực bản thân và khả năng hồi phục của học sinh mới có tác động có ý nghĩa. Kết quả này không chỉ nhấn mạnh đến vai trò của các nguồn lực tâm lý, nó còn là gợi ý cho việc thực hiện các biện pháp can thiệp nhằm giảm thiểu, cải thiện tình trạng nghiện điện thoại ở học sinh thế hệ Z.
Tài liệu tham khảo
Tài liệu tiếng Việt
1. Đinh Thị Hồng Vân, Đỗ Thị Lệ Hằng (2025). Nghiện điện thoại thông minh và kiệt sức trong học tập của trẻ vị thành niên. Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế “Tâm lý học và Giáo dục học trong kỷ nguyên số”, tr. 1155-1163. NXB Đại học Sư phạm.
Tài liệu tiếng Anh
2. Alfaini, N., & Daulay, N. (2022). The Effect of Self-Efficacy and Well-Being on Smartphone Addiction. Edukatif: Jurnal Ilmu Pendidikan, 4(5), 6561-6570.
3. Babic, M. J., Smith, J. J., Morgan, P. J., Eather, N., Plotnikoff, R. C., & Lubans, D. R. (2017). Longitudinal associations between changes in screen-time and mental health outcomes in adolescents. Mental Health and Physical Activity, 12, 124-131.
4. Common Sense Media (2015). Landmark report: US teens use an average of nine hours of media per day, tweens use six hours. Author. Retrieved from https://www.commonsense media.org/about-us/news/press-releases/landmark-report-us-teens-use-an-average-ofnine-hours-of-media-per-day. Accessed on April 19, 2025.
5. Do Thi Le Hang, Cao Phuong Thao (2025). The Relationship between loneliness and problematic smartphone use among generation Z youth. Proceeding of International Conferences: Psyhological Issues among Adolescents in the Contemporary Context, 352-360. Social Sciences Publishing House.
6. Hao, Z., Jin, L., Huang, J., Akram, H. R., & Cui, Q. (2023). Resilience and problematic smartphone use: a moderated mediation model. Bmc Psychiatry, 23(1), 36.
7. Hobfoll, S. E. (2002). Social and psychological resources and adaptation. Review of General Psychology, 6(4), 307-324.
8. Izquierdo-Condoy, J. S., Paz, C., Nati-Castillo, H. A., Gollini-Mihalopoulos, R., Aveiro-Róbalo, T. R., Valeriano Paucar, J. R., ... & Ortiz-Prado, E. (2025). Impact of mobile phone usage on sleep quality among medical students across Latin America: multicenter cross-sectional study. Journal of Medical Internet Research, 27, e60630.
9. Kardaras, N. (2016). Glow kids: How screen addiction is hijacking our kids-and how to break the trance. St. Martin's Press.
10. Kim, H. Y. (2013). Statistical notes for clinical researchers: assessing normal distribution (2) using skewness and kurtosis. Restorative Dentistry & Endodontics, 38(1), 52-54.
11. Kwon, M., Kim, D. J., Cho, H., & Yang, S. (2013). The smartphone addiction scale: development and validation of a short version for adolescents. PloS One, 8(12), e83558.
12. Lee, J., Sung, M. J., Song, S. H., Lee, Y. M., Lee, J. J., Cho, S. M., ... & Shin, Y. M. (2018). Psychological factors associated with smartphone addiction in South Korean adolescents. The Journal of Early Adolescence, 38(3), 288-302.
13. Li, Q., & Liu, Z. (2025). Parental psychological control and adolescent smartphone addiction: roles of reactance and resilience. BMC Psychology, 13(1), 139.
14. Luthans, F., Youssef-Morgan, C. M., & Avolio, B. J. (2015). Psychological capital and beyond. Oxford University Press.
15. Made, S. A., & Mamnunia, A. A. (2024). Self Efficacy and Family Resilience Affects Smartphone Addiction in Adolescents. Jurnal Keperawatan Widya Gantari Indonesia, 8(2), 112-120.
16. Meng, S., Qi, K., Shen, P., Zhang, M., Zhang, Y., Onyebuchi, N., ... & Ge, X. (2025). The effects of mobile phone addiction on learning engagement of Chinese college students-the mediating role of physical activity and academic self-efficacy. BMC Public Health, 25(1), 110.
17. Nasution, F. K., & Daulay, N. (2022). The influence of academic resilience and student well-being on smartphone addiction. Jurnal Basicedu: Journal of Elementary Education, 6(3), 4415-4422.
18. Pearlin, L. I., Menaghan, E. G., Lieberman, M. A., & Mullan, J. T. (1981). The stress process. Journal of Health and Social Behavior, 22(4), 337-356.
19. Peng, S., Zhou, B., Wang, X., Zhang, H., & Hu, X. (2020). Does high teacher autonomy support reduce smartphone use disorder in Chinese adolescents? A moderated mediation model. Addictive Behaviors, 105, 106319.
20. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants: Part 1. On the Horizon, 9(5), 1-6.
21. Pretorius, T. B., & Heyns, P. M. (2005). Fortitude as stress-resistance: Development and validation of the Fortitude Questionnaire (FORQ). Bellville, South Africa: University of the Western Cape.
22. Ragupathi, D., Ibrahim, N., Tan, K. A., & Andrew, B. N. (2020). Relations of bedtime mobile phone use to cognitive functioning, academic performance, and sleep quality in undergraduate students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(19), 7131.
23. Rosenberg, M. (1979). Conceiving the self. New York, NY: Basic Books.
24. Schwarzer, R., & Jerusalem, M. (1995). Generalized Self-Efficacy Scale. In J. Weinman, S. Wright, & M. Johnston (Eds.), Measures in health psychology: A user’s portfolio. Causal and control beliefs (pp. 35-37). Windsor, UK: NFER-NELSON.
25. Sunday, O. J., Adesope, O. O., & Maarhuis, P. L. (2021). The effects of smartphone addiction on learning: A meta-analysis. Computers in Human Behavior Reports, 4, 100114.
26. Twenge, J. M., & Campbell, W. K. (2018). Associations between screen time and lower psychological well-being among children and adolescents: Evidence from a population-based study. Preventive Medicine Reports, 12, 271-283.
27. Twenge, J. M., Martin, G. N., & Spitzberg, B. H. (2019). Trends in US Adolescents’ media use, 1976-2016: The rise of digital media, the decline of TV, and the (near) demise of print. Psychology of Popular Media Culture, 8(4), 329.
28. Wang, P. C., & Lei, L. (2021). How does problematic smartphone use impair adolescent self-esteem? A moderated mediation analysis. Current Psychology, 40(6), 2910-2916.
29. Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30-41.
