Các yếu tố ảnh hưởng đến mức sinh: tiếp cận liên ngành và liên hệ thực tiễn Việt Nam
Các yếu tố ảnh hưởng đến mức sinh: tiếp cận liên ngành và liên hệ thực tiễn Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.1243/vwaz9c97Từ khóa:
mức sinh, yếu tố kinh tế-xã hội, sinh học-y tế, tâm lý-tâm linh, tiếp cận liên ngànhTóm tắt
Sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu, bài viết phân loại các yếu tố ảnh hưởng đến mức sinh thành ba nhóm: kinh tế-xã hội, sinh học-y tế và tâm lý-tâm linh, đồng thời làm rõ cơ chế tác động của từng nhóm đến hành vi sinh sản. Tiếp cận liên ngành giúp kết nối các nhóm yếu tố này trong một khung phân tích thống nhất, phản ánh tính phức hợp của quyết định sinh đẻ trong bối cảnh xã hội chuyển đổi. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và di cư ở Việt Nam tạo ra những biến đổi đáng kể đối với mức sinh, thể hiện qua xu hướng trì hoãn hôn nhân và sinh con, gia tăng nạo phá thai và tỷ lệ vô sinh. Đồng thời, sự thay đổi trong hệ giá trị, niềm tin về con cái và lối sống cá nhân hóa cũng ảnh hưởng rõ rệt đến hành vi sinh sản. Bài viết khẳng định vai trò then chốt của tiếp cận liên ngành trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho điều chỉnh chính sách dân số phù hợp. Chuẩn hóa và tích hợp dữ liệu trong chuyển đổi số là nền tảng để xây dựng chính sách dân số hiệu quả và bền vững, nhất là khi mức sinh ở Việt Nam đang giảm.
Tài liệu tham khảo
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behaviour. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
Becker, G. S. (1991). A treatise on the family (Enlarged ed.). Harvard University Press.
Bongaarts, J. (2001). Fertility and reproductive preferences in post-transitional societies. Population and Development Review, 27(Suppl.), 260–281.
Bongaarts, J. (1978). A framework for analyzing the proximate determinants of fertility. Population and Development Review, 4(1), 105–132.
Bongaarts, J., & Potter, R. G. (1983). Fertility, biology, and behavior: An analysis of the proximate determinants. Academic Press.
Guilmoto, C. Z. (2009). The sex ratio transition in Asia. Population and Development Review, 35(3), 519–549.
Jones, G. W., Straughan, P. T., & Chan, A. (2019). Ultra-low fertility in Pacific Asia: Trends, causes and policy issues. Routledge.
Jones, G. W., & Gubhaju, B. (2009). Factors influencing changes in mean age at first marriage and proportions never marrying in low-fertility countries. Asian Population Studies, 5(3), 237–265.
Lesthaeghe, R. (2010). The unfolding story of the second demographic transition. Population and Development Review, 36(2), 211–251.
Leach, L. S., Poyser, C., Cooklin, A. R., & Giallo, R. (2014). Prevalence and course of anxiety disorders in men across the perinatal period. Journal of Affective Disorders, 190, 675–686.
Matysiak, A., Sobotka, T., & Vignoli, D. (2021). The Great Recession and fertility in Europe. European Journal of Population, 37(1), 29–64.
McDonald, P. (2006). Low fertility and the state: The efficacy of policy. Population and Development Review, 32(3), 485–510.
McDonald, P. (2000). Gender equity, social institutions and the future of fertility. Journal of Population Research, 17(1), 1–16.
McQuillan, K. (2004). When does religion influence fertility? Population and Development Review, 30(1), 25–56.
Mills, M., Rindfuss, R. R., McDonald, P., & Te Velde, E. (2011). Why do people postpone parenthood? Human Reproduction Update, 17(6), 848–860.
Newell, W. H. (2013). The state of the field: Interdisciplinary theory. Issues in Interdisciplinary Studies, 31, 22–43.
Nomaguchi, K., & Milkie, M. A. (2020). Parenthood and well-being: A decade in review. Journal of Marriage and Family, 82(1), 198–223.
Sedgh, G., Singh, S., & Hussain, R. (2016). Intended and unintended pregnancies worldwide in recent trends. Studies in Family Planning, 45(3), 301–314.
UNFPA. (2022). State of world population 2022: Seeing the unseen. New York: United Nations Population Fund.
UNFPA. (2019). State of world population 2019: Unfinished business - the pursuit of rights and choices for all. New York: United Nations Population Fund.
WHO. (2023). Infertility prevalence estimates, 1990–2021. Geneva: World Health Organization.
