Mối quan hệ giữa sự hài lòng với môi trường học đường, khả năng phục hồi và sức khỏe tâm thần của học sinh trung học phổ thông
Mối quan hệ giữa sự hài lòng với môi trường học đường, khả năng phục hồi và sức khỏe tâm thần của học sinh trung học phổ thông
DOI:
https://doi.org/10.1243/xntvej85Từ khóa:
Biến trung gian, Sự hài lòng với môi trường học đường, Khả năng phục hồi, Sức khỏe tâm thần, Học sinh THPTTóm tắt
Sự hài lòng với môi trường học đường được định nghĩa là sự thỏa mãn của học sinh đối với nhiều khía cạnh khác nhau của trường học, bao gồm các yếu tố liên quan như chất lượng giảng dạy, mối quan hệ với giáo viên và bạn bè, cơ sở vật chất tại trường học. Tầm quan trọng của sự hài lòng với môi trường học đường không chỉ dừng lại ở việc nâng cao kết quả học tập mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển tâm lý và nhận thức xã hội cũng như các vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh. Đối với học sinh THPT, việc tìm kiếm các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức và cải thiện sức khỏe tâm thần cho học sinh là công việc quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe tâm thần học đường. Nghiên cứu này triển khai theo lát cắt ngang trên 1.334 học sinh THPT chuyên nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa sự hài lòng với môi trường học đường và sức khỏe tâm thần của học sinh với biến trung gian là khả năng phục hồi. Kết quả cho thấy khả năng phục hồi của học sinh có tương quan nghịch chiều ở mức từ yếu đến trung bình với mức độ lo âu, căng thẳng và trầm cảm của các em. Phân tích tác động cho thấy, sự hài lòng với môi trường học đường của học sinh có tác động trực tiếp đáng kể đến việc giảm căng thẳng, lo âu và trầm cảm và tác động gián tiếp đến các em thông qua khả năng phục hồi. Một gợi ý khá rõ ràng cho các chương trình can thiệp và hỗ trợ tâm lý học đường, đó là cần tập trung vào cải thiện sự hài lòng của học sinh với môi trường học đường và phát triển khả năng phục hồi của các em.
Tài liệu tham khảo
Tài liệu tiếng Việt
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổ chức Unicef (2023). Tài liệu truyền thông về sức khỏe tâm thần của học sinh THPT (dành cho cán bộ y tế trường học, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và cha mẹ học sinh). Truy cập ngày 01/03/2025 từ: https://moet.gov.vn/van-ban/vbdh/Pages/chi-tiet-van-ban.aspx?ItemID=3533.
2. Kiều Nga và cộng sự (2023). Áp lực học trường chuyên, nữ sinh cấp 3 ở Hà Nội bị rối loạn lo âu. Truy cập từ https://vietnamnet.vn/ap-luc-hoc-truong-chuyen-nu-sinh-cap-3-o-ha-noi-phai-di-kham-tam-ly-2191768.html (20/08/2025).
3. UNICEF (2018). Báo cáo tóm tắt Sức khoẻ tâm thần và tâm lý xã hội của trẻ em và thanh niên tại một số tỉnh và thành phố ở Việt Nam. Truy cập từ https://www.unicef.org/vietnam/media/1016/file/Baocaotomtat.pdf.
Tài liệu tiếng Anh
4. Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S., & Schweizer, S. (2010). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 30(2), 217-237. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.11.004.
5. Arslan, G. (2019). School belonging in adolescents: Exploring the associations with school achievement and internalising and externalising problems. Educational & Child Psychology, 36(4), 22-46. https://doi.org/10.53841/bpsecp.2019.36.4.22.
6. Baker, J. A. (1999). Teacher-student interaction in urban at‑risk classrooms: Differential behavior, relationship quality, and student satisfaction with school. The Elementary School Journal, 100(1), 57-70. https://doi.org/10.1086/461943.
7. Baños, R., Baena‑Extremera, A., & Granero‑Gallegos, A. (2019). The relationships between high school subjects in terms of school satisfaction and academic performance in Mexican adolescents. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(18), 3494. https://doi.org/10.3390/ijerph16183494.
8. Bhugra, D., Till, A., & Sartorius, N. (2013). What is mental health?. International Journal of Social Psychiatry, 59(1), 3-4. https://doi.org/10.1177/0020764012463315.
9. Brooks, J. E. (2006). Strengthening resilience in children and youths: Maximizing opportunities through the schools. Children & Schools, 28(2), 69-76. https://doi.org/
10.1093/cs/28.2.69.
10. Campbell-Sills, L., & Stein, M. B. (2007). Psychometric analysis and refinement of the connor-davidson resilience scale (CD-RISC): Validation of a 10-item measure of resilience. Journal of Traumatic Stress, 20(6), 1019-1028. https://doi.org/10.1002/jts.20271.
11. Cavioni, V., Grazzani, I., Ornaghi, V., Agliati, A., & Pepe, A. (2021, August 18). Adolescents’ mental health at school: The mediating role of life satisfaction. Frontiers in Psychology, 12, Article 720628. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.720628.
12. Cheon, H., & Lim, S. (2020). Pursuing sustainable happiness through participation in exercise for South Korean students: Structural relationships among exercise, mental health factors, school satisfaction, and happiness. Sustainability, 12(9), Article 3797. https://doi.org/10.3390/su12093797.
13. Connor, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor‑Davidson Resilience Scale (CD‑RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76- 82. https://doi.org/10.1002/da.10113.
14. Gini, G., Angelini, F., & Pozzoli, T. (2024). Unfair teachers, unhappy students: Longitudinal associations of perceived teacher relational unfairness with adolescent peer aggression and school satisfaction. Frontiers in Psychology, 15, Article 1321050. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1321050.
15. Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271-299. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.3.271.
16. Hayes, A. F. (2012). PROCESS: A versatile computational tool for observed variable mediation, moderation, and conditional process modeling [white paper]. Truy xuất từ: http://www.afhayes.com/public/process2012.pdf.
17. Jovаnovic, V., & Jerkovic, I. (2011). School satisfaction among secondary school students: Relations with school achievement and mental health indicators. Psihologija, 44(3), 211-224. https://doi.org/10.2298/psi1103211j.
18. Komseli Foteini & et. al. (2025). Resilience-building skills in order to face the 21st-century challenges in the new normal workplace and educational environment. Conference: digital reset: European universities transforming for a changing world, innovating higher education eadtu at, athens, greece. Dẫn theo https://www.researchgate.net/publication/
388449969_Resilience-Building_Skills_in_order_to_face_the_21st_century_challenges_in_
the_new-_normal_workplace_and_educational_environment 01/03/2025.
19. Lodi, E., Boerchi, D., Magnano, P., & Patrizi, P. (2019). High-school satisfaction scale (h-sat scale): Evaluation of contextual satisfaction in relation to high-school students' life satisfaction. Behavioral sciences (Basel, Switzerland), 9(12), 125. https://doi.org/10.3390/bs9120125.
20. Lovibond, S. H. & Lovibond, P. F. (1995). Manual for the depression anxiety & stress scales (2nd Ed.). Sydney: Psychology foundation. Dẫn theo https://novopsych-com.translate.goog/assessments/depression/depression-anxiety-stress-scales-short-form-dass-21/.
21. Luthar, .S., & Kumar, N.L. (2018). (In press). In A. W. Leschied, D. H. Saklofske, and G. L. Flett, Handbook of school-based mental health promotion: An evidence-informed framework. New York: Springer.
22. Magnano, P., Boerchi, D., Lodi, E., & Patrizi, P. (2020). The effect of non-intellective competencies and academic performance on school satisfaction. Education Sciences, 10(9), Article 222. https://doi.org/10.3390/educsci10090222.
23. Morrison, G. M., & Allen, M. R. (2007, April 30). Promoting student resilience in school contexts. Theory into Practice, 46(2), 162-169. https://doi.org/10.1080/00405840701233172.
24. Ong, A. D., Bergeman, C. S., Bisconti, T. L., & Wallace, K. A. (2006). Psychological resilience, positive emotions, and successful adaptation to stress in later life. Journal of Personality and Social Psychology, 91(4), 730-749. https://doi.org/10.1037/0022-3514.91.4.730.
25. Patton, G. C., Sawyer, S. M., Santelli, J. S., Ross, D. A., Afifi, R., Allen, N. B., Arora, M., Azzopardi, P., Baldwin, W., Bonell, C., Kakuma, R., Kennedy, E., Mahon, J., McGovern, T., Mokdad, A. H., Patel, V., Petroni, S., Reavley, N., Taiwo, K., Waldfogel, J.,… Viner, R. M. (2016). Our future: A lancet commission on adolescent health and wellbeing. Lancet (London, England), 387(10036), 2423-2478. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)00579-1.
26. Pennock, S. F. (2017). Resilience in positive psychology: How to bounce back. Dẫn theo https://positivepsychology.com/resilience-in-positive-psychology/(01/03/2025).
27. Thang N. T., Linh D. T. D., Anh T. N., Phuong N. T., Giang N. D., Long N. X., Nhung D. T. C. & Long K. Q. (2022). Severe symptoms of mental disorders among students majoring in foreign languages in Vietnam: A cross-sectional study. Frontiers in Public Health, 10, 855607. DOI: 10.3389/fpubh.2022.855607.
28. Wong, A. (2017). The relationship between institution branding, teaching quality and student satisfaction in higher education in Hong Kong. Journal of Marketing and HR, 4, 169-188. Retrieved from http://scitecresearch.com/journals/index.php/jmhr/article/
view/910.
29. Yang, Y., Liu, M., Cao, N., Li, X., Chen, Z., & Kelifa, M. O. (2023). School connectedness and psychological resilience as mediators in the relationship between childhood abuse and suicidal ideation among Chinese adolescents. European Journal of Psychotraumatology, 14(1), 2172650. https://doi.org/10.1080/20008066.2023.2172650.
30. Ye, B., Lau, J. T. F., Lee, H. H., Yeung, J. C. H., & Mo, P. K. H. (2023). The mediating role of resilience on the association between family satisfaction and lower levels of depression and anxiety among Chinese adolescents. PLOS ONE, 18(5), e0283662. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0283662.
31. Yu, Z., & Liu, W. (2025). The psychological resilience of teenagers in terms of their everyday emotional balance and the impact of emotion regulation strategies. Frontiers in Psychology, 15, 1381239. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1381239.
32. Zhao, X., Fu, F., & Zhou, L. (2020). The mediating mechanism between psychological resilience and mental health among left-behind children in China. Children and Youth Services Review, 110, 104686. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.
2019.104686
