Tổng quan các nghiên cứu về tác động của hiếu thảo trong cuộc sống hiện đại
Tổng quan các nghiên cứu về tác động của hiếu thảo trong cuộc sống hiện đại
DOI:
https://doi.org/10.1243/0r771k18Từ khóa:
Hiếu thảo, Tác động của hiếu thảo, Tác động tích cực của hiếu thảo, Tác động tiêu cực của hiếu thảoTóm tắt
Hiếu thảo, một trong những giá trị quan trọng trong gia đình được thể hiện ở việc con cái biết ơn, kính trọng và chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ già. Bên cạnh những tác động tích cực, hiếu thảo trong cuộc sống hiện đại cũng ít nhiều gây áp lực, căng thẳng cho thành viên gia đình, nhất là con cái. Nghiên cứu này nhằm tiến hành tổng quan các tài liệu về tác động của hiếu thảo trong cuộc sống hiện đại. Trên cơ sở xem xét 24 bài tạp chí tìm được, kết quả cho thấy hầu hết các nghiên cứu chỉ ra tác động tích cực của hiếu thảo đối với học tập, sức khỏe tâm thần (trầm cảm, hài lòng cuộc sống, hạnh phúc cá nhân và gia đình…). Bên cạnh đó, một số nghiên cứu cũng khẳng định hiếu thảo là gánh nặng cho con cái, khiến cha mẹ già gia tăng cảm giác phụ thuộc, con cái giảm sự linh hoạt trong nhận thức và phục tùng cha mẹ già. Một số nghiên cứu cũng cho thấy cần phải căn cứ vào bối cảnh văn hóa xã hội và mối quan hệ gia đình cụ thể để có thể đánh giá các tác động của hiếu thảo một cách đầy đủ. Tổng quan tài liệu cũng cho thấy tác động tiêu cực của hiếu thảo còn chưa được quan tâm nghiên cứu đầy đủ dù nó vẫn tồn tại trong thực tiễn. Thêm vào đó, chưa có nghiên cứu tập trung làm rõ đồng thời hai chiều cạnh này. Vì vậy, một nghiên cứu không chỉ chỉ ra tác động tích cực mà còn cả tiêu cực của hiếu thảo trong bối cảnh văn hóa xã hội, mối quan hệ gia đình cụ thể sẽ cung cấp cái nhìn đầy đủ hơn về hiếu thảo này trong cuộc sống hiện đại.
Tài liệu tham khảo
Ang, S., & Malhotra, R. (2022). The filial piety paradox: Receiving social support from children can be negatively associated with quality of life. Social Science & Medicine, 303, 114996. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2022.114996.
Ba, T. N., Chang, P. P. W., & Loh, J. M. I. (2014). The psychology of Vietnamese tiger mothers: Qualitative insights into the parenting beliefs and practices of Vietnamese-Australian mothers. Journal of Family Studies, 20(1), 48-65. https://doi.org/10.5172/jfs.2014.20.1.48.
Bankston, C. L. (2004). Social capital, cultural values, immigration, and academic achievement: the host country context and contradictory consequences. Sociology of Education, 77(2), 176-179. http://www.jstor.org/stable/3649385.
Chen, W. W., Yang, X., & Zhang, L. R. (2025). The mediating role of creative self concept in the relation between filial piety and general mental health. Thinking Skills and Creativity, 56, 101734. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2024.101734.
Cheng, S. T., & Chan, A. C. M (2006). Filial Piety and Psychological Well-Being in Well Older Chinese. Journal of Gerontology: Psychological Sciences, 61B(5), 262-P26, DOI: 10.1093/geronb/61.5.P262.
Dandy, J., & Nettelbeck, T. (2002). The relationship between IQ, homework, aspirations and academic achievement for Chinese, Vietnamese and Anglo-Celtic Australian school children. Educational Psychology, 22(3), 267-276. https://doi.org/10.1080/01443410220138502.
Đào Duy Anh. (1938/2021). Việt Nam Văn hóa sử cương. Nxb Văn học.
Ding, Z., Yang, Q., Xiong, J. et al. (2021). The relationship between filial expectations and depressive symptoms in chinese older adults: the mediating role of intergenerational social support. Journal of Adult Development, 28, 162-169 https://doi.org/10.1007/s10804-020-09360-2.
Guo, M., Cao, Y., & Hu, X. (2023). Chinese students' filial piety beliefs and procrastination in mathematics learning: The mediating role of academic emotions. Frontiers in Psychology, 14, 1050259. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1050259.
Hamilton, G.G. (1990). Patriarchy, patrimonialism, and filial piety: a comparison of China and Western Europe. The British Journal of Sociology, 41(1), 77-104; Routledge Journals for the London School of Economics and Political Science.
Han, X., Cheung, Mc. (2024). The relationship between dual filial piety and mental disorders and symptoms among adolescents: a systematic review of quantitative and qualitative studies. Adolescent Research Review, 10(1):31-45. https://doi.org/10.1007/s40894-024-00234-2.
Ho, D. Y. F. (1996). Filial piety and its psychological consequences. In The handbook of Chinese psychology (pp. 155-165). Oxford University Press.
Ho, D. Y. F., Xie, W., Liang, X., & Zeng, L. (2012). Filial piety and traditional Chinese values: A study of high and mass cultures. PsyCh J., 1, 40-55. doi: 10.1002/pchj.6.
Hoàng Phê. (2003). Từ điển Tiếng Việt. Nxb Đà Nẵng.
Huang, K. J., & Chen, J. H. (2024). Filial Piety and the Development of Independence and Interdependence During Emerging Adulthood: A Longitudinal Study of Taiwanese Adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 53(5), 1232-1243. https://doi.org/10.1007/s10964-023-01929-w.
Lau, S., & Cheung, P. C. (1987). Relations between Chinese adolescents' perception of parental control and organization and their perception of parental warmth. Developmental Psychology, 23(5), 726-729. https://doi.org/10.1037/0012-1649.23.5.726.
Leung, A. N., Wong, S. S., Wong, I. W., & McBride-Chang, C. (2010). Filial piety and psychosocial adjustment in Hong Kong Chinese early adolescents. The Journal of Early Adolescence, 30(5), 651-667. https://doi.org/10.1177/0272431609341046.
Leung, J.T.Y., & Shek, D.T.L. (2024). Filial responsibilities and psychological wellbeing among Chinese adolescents in poor single-mother families: does parental warmth matter?. Frontiers in psychology, 15, 1341428. DOI: 10.3389/fpsyg.2024.1341428.
Li, M., & Dong, X. (2018). The association between filial piety and depressive symptoms among U.S. Chinese older adults. Gerontology & Geriatric Medicine, 4, 2333721418778167. https://doi.org/ 10.1177/2333721418778167.
Li, W. W., Singh, S., & Keerthigha, C. (2021). A cross-cultural study of filial piety and palliative care knowledge: moderating effect of culture and universality of filial piety. Frontiers in psychology, 12, 787724. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.787724.
Li, X., Zou, H., Liu, Y. et al. (2014). The relationships of family socioeconomic status, parent-adolescent conflict, and filial piety to adolescents’ family functioning in Mainland China. Journal of Child and Family Studies, 23(1), 29-38. https://doi.org/10.1007/s10826-012-9683-0.
Liu, J. (2023). Filial piety, love or money? Foundation of old-age support in urban China. Journal of Aging Studies, 66, 101104. https://doi.org/10.1016/j.jaging.2023.101104.
Mai, V. H., & Le, V. H. (2024). The interdependence of happiness and filial piety within the family: A study in Vietnam. Health Psychology Report, 12(2), 124-132. https://doi.org/10.5114/hpr/172091.
Pan, Y., & Tang, R. (2021). The effect of filial piety and cognitive development on the development of adolescents' depressive symptoms: a longitudinal study. Frontiers in psychology, 12, 751064. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.751064.
Pan, Y., Chen, R., & Yang, D. (2022). The relationship between filial piety and caregiver burden among adult children: A systematic review and meta‐analysis. Geriatric Nursing, 43(1), 113 123. https://doi.org/ 10.1016/j.gerinurse.2021.10.024.
Różycka-Tran, J., Jurek, P., Truong, T. K. H., & Olech, M. (2020). The implications of filial piety in study engagement and study satisfaction: A Polish-Vietnamese comparison. Frontiers in Psychology, 11, Article 525034. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.525034.
Shwalb, D. W., Shwalb, B. J., Nakazawa, J., Hyun, J. H., Le, H. V., & Satiadarma, M. P. (2009). East and Southeast Asia: Japan, South Korea, Vietnam, and Indonesia. In M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of Cultural Developmental Science (pp. 445-464). Psychology Press.
Sun P., Fan X., Sun Y., Jiang H., and Wang L. (2019). Relations Between Dual Filial Piety and Life Satisfaction: The Mediating Roles of Individuating Autonomy and Relating Autonomy. Frontiers in psychology, 10, 2549. DOI: 10.3389/fpsyg.2019.02549.
Sun, P., Liu, B., Jiang, H., & Qian, F. (2016). Filial piety and life satisfaction among Chinese students: Relationship harmony as mediator. Social behavior and Personality, 44 (11), 1927 - 1936. DOI: https://doi.org/10.2224/sbp.2016.44.11.1927.
Sun, P., Yang, Z., Jiang, H., Chen, W., & Xu, M. (2023). Filial piety and meaning in life among late adolescents: A moderated mediation model. Children and Youth Services Review, 147, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2023.106837.
Tiêu Quần Trung (Lê Sơn dịch). (2006). Chữ Hiếu trong nền văn hóa Trung Hoa. Nxb Từ điển Bách khoa.
Trần Quốc Vượng. (2003). Văn hóa Việt Nam tìm tòi và suy ngẫm. Nxb Văn học.
Wan, J., Zhang, Q., & Mao, Y. (2024). How filial piety affects Chinese college students’ social networking addiction: A chain-mediated effect analysis. Computers in Human Behavior Reports, 14, 100378. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2024.100378.
Wang, D., Laidlaw, K., Power, M. J., & Shen, J. (2009). Older people’s belief of filial piety in China: Expectation and Non-expectation. Clinical Gerontologist, 33(1), 21-38. https://doi.org/10.1080/ 07317110903347771.
Wei, Q. (2023). The positive and negative effects of Chinese filial piety. Journal of Education, Humanities and Social Sciences, 8, 563-568. https://doi.org/10.54097/ehss.v8i.4310.
Wong, S. M., Leung, A. N. M., and McBride-Chang, C. (2010). Adolescent filial piety as a moderator between perceived maternal control and mother-adolescent relationship quality in Hong Kong. Soc. Dev., 19, 187-201. doi: 10.1111/j.1467-9507.2008.00523.x.
Wu, E. H. (2008). Parental influence on children's talent development: A case study with three Chinese American families. Journal for the Education of the Gifted, 32(1), 100-129.
Wu, M. H., Chang, S. M., & Chou, F. H. (2018). Systematic literature review and meta-analysis of filial piety and depression in older people. Journal of transcultural nursing: Official journal of the Transcultural Nursing Society, 29(4), 369-378. https://doi.org/10.1177/1043659617720266.
Wu, X., Tang, Y., & Chen, J. (2025). The association of filial piety and financial toxicity with surrogate decisional conflict among adult children of ICU patients with cancer. Journal of Pain and Symptom Management, 70(5), 437-446. https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman. 2025.07.023.
Yan, J., & Chen, W.-W. (2018). The relationships between filial piety, self-esteem, and life satisfaction among emerging adults in Taiwan. In M. Demir & N. Sümer (Eds.), Close relationships and happiness across cultures (pp. 151-164). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-89663-2_9.
Yeh, K.-H. (2006). The impact of filial piety on the problem behaviours of culturally Chinese adolescents. Journal of Psychology in Chinese Societies, 7(2), 237-257.
Yeh, K.-H. (2014). Filial piety and autonomous development of adolescents in the Taiwanese family. In D. L. Poston, Jr. W. S. Yang, and D. N. Farris (eds), The Family and Social Change in Chinese Societies (pp. 29-38). New York, NY: Springer Netherlands. DOI: 10.1007/978-94-007-7445-2_2.
Zheng, W., Guo, Q., Huang. T., Lu, J., and Xie, C. (2021). The prosocial outgrowth of filial beliefs in different cultures: a conditional mediation model analysis. Frontiers in psychology, 12, 748759. doi: 10.3389/fpsyg.2021.748759.
Zhou, J., Guo, Q., and Xu, R. (2020). Reciprocal filial piety facilitates academic success via autonomy: generalizing findings in Chinese society to a global context. Frontiers in Psychology, 11, 69. DOI: 10.3389/fpsyg.2020.00069.
Zhu, C., Li, Y., Li, Z., Ding, W., Wang, X., Li, W., & Xie, R. (2023). The longitudinal relationship between filial piety and prosocial behavior of children: The chain mediating effect of self esteem and peer attachment. Current Psychology, 42, 24078-24087. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03751-2.
