Kỹ năng huấn luyện cảm xúc cho con của cha mẹ trẻ mầm non: Cơ sở lý thuyết và định hướng nghiên cứu

Tóm tắt

Bài viết nhằm hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về kỹ năng huấn luyện cảm xúc cho con của cha mẹ có trẻ trong độ tuổi mầm non và đề xuất một số định hướng nghiên cứu trong bối cảnh Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu theo hướng phân tích tích hợp các công trình liên quan đến mô hình huấn luyện cảm xúc, lý thuyết gắn bó, lý thuyết xã hội hóa cảm xúc và lý thuyết học tập xã hội. Kết quả tổng quan cho thấy mô hình huấn luyện cảm xúc của Gottman cung cấp nội dung trực tiếp về các hành động cha mẹ thực hiện, bao gồm nhận biết cảm xúc của trẻ, xem cảm xúc là cơ hội kết nối, lắng nghe và thấu cảm, giúp trẻ gọi tên cảm xúc, đặt giới hạn và hướng dẫn trẻ giải quyết vấn đề. Trong khi đó, lý thuyết gắn bó làm rõ điều kiện quan hệ giúp trẻ sẵn sàng chia sẻ và tiếp nhận sự hỗ trợ; lý thuyết xã hội hóa cảm xúc giải thích các cơ chế cha mẹ tác động đến sự phát triển cảm xúc của trẻ; lý thuyết học tập xã hội nhấn mạnh vai trò làm mẫu cảm xúc của cha mẹ. Trên cơ sở đó, bài viết xác định kỹ năng huấn luyện cảm xúc là khả năng cha mẹ lựa chọn, phối hợp và thực hiện linh hoạt các hành động hỗ trợ cảm xúc phù hợp với đặc điểm của trẻ và tình huống tương tác. Bài viết đồng thời đề xuất định hướng hoàn thiện khái niệm, xây dựng công cụ đo lường phù hợp văn hóa và triển khai các nghiên cứu thực nghiệm, nghiên cứu can thiệp tại Việt Nam.