Vai trò trung gian của lòng tự trọng trong mối quan hệ giữa hỗ trợ xã hội và cảm nhận cô đơn ở học sinh trung học phổ thông thế hệ Z: Vai trò trung gian của lòng tự trọng trong mối quan hệ giữa hỗ trợ xã hội và cảm nhận cô đơn ở học sinh trung học phổ thông thế hệ Z

Đỗ Thị Lệ Hằng; Nguyễn Minh Ngọc; Cao Phương Thao

doi:10.1243/a5fvqy26

Các tác giả

Đỗ Thị Lệ Hằng Tác giả
Nguyễn Minh Ngọc Tác giả
Cao Phương Thao Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.1243/a5fvqy26

Từ khóa:

Cảm nhận cô đơn, Hỗ trợ xã hội, Lòng tự trọng, Học sinh thế hệ Z

Tóm tắt

Bài viết này nhằm làm rõ vai trò trung gian của lòng tự trọng trong mối quan hệ giữa hỗ trợ xã hội và cảm nhận cô đơn trên mẫu học sinh trung học phổ thông thế hệ Z (sinh năm 2007 - 2010) ở Việt Nam. Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên 269 học sinh đến từ hai trường trung học phổ thông một trường ở ngoại thành Hà Nội và một trường ở Thanh Hóa. Trong đó có 53,4% học sinh nữ. Kết quả nghiên cứu mô hình trung gian cho thấy hỗ trợ xã hội có liên quan đáng kể đến lòng tự trọng và cảm nhận cô đơn đồng thời lòng tự trọng cũng có liên quan có ý nghĩa với cảm nhận cô đơn. Mô hình cũng cho thấy lòng tự trọng là yếu tố trung gian trong mối quan hệ giữa hỗ trợ xã hội và cảm nhận cô đơn của mẫu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa đối với việc phát triển và triển khai các can thiệp nhằm tăng cường tác động tích cực của sự hỗ trợ xã hội và lòng tự trọng đối với trải nghiệm tình cảm ở thanh thiếu niên thế hệ Z.

Tài liệu tham khảo

Tài liệu tiếng Việt

1. Đinh Thị Hồng Vân và Nguyễn Phước Cát Tường (2010). Mối quan hệ giữa chỗ dựa xã hội và cách ứng phó của sinh viên Trường Đại học Y dược - Đại học Huế. Tạp chí Khoa học và Giáo dục, số 1(13), 93-99.

Tài liệu tiếng Anh

2. Asendorpf, J. B., & Van Aken, M. A. G. (2003). Validity of the big five personality judgments in childhood: A 9 year longitudinal study. European Journal of Personality, 17(1), 1-17.

3. Baumeister, R. F., Campbell, J. D., Krueger, J. I., & Vohs, K. D. (2003). Does high self-esteem cause better performance, interpersonal success, happiness, or healthier lifestyles?. Psychological Science in the Public Interest, 4(1), 1-44.

4. Beal, C. (2006). Loneliness in older women: A review of the literature. Issues in Mental Health Nursing, 27(7), 795-813.

5. Berndt, T. J. (2002). Friendship quality and social development. Current Directions in Psychological Science, 11(1), 7-10.

6. Brage, D., Meredith, W., & Woodward, J. (1993). Correlates of loneliness among midwestern adolescents. Adolescence, 28(111), 685-693.

7. Creemers, D. H., Scholte, R. H., Engels, R. C., Prinstein, M. J., & Wiers, R. W. (2012). Implicit and explicit self-esteem as concurrent predictors of suicidal ideation, depressive symptoms, and loneliness. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 43(1), 638-646. https://doi.org/10.1016/j.jbtep.2011.09.006.

8. Dangmei, J., & Singh, A. (2016). Understanding the Generation Z: The future workforce. South-Asian Journal of Multidisciplinary Studies, 3(1), 1-5.

9. De Jong Gierveld, J. (1998). A review of loneliness: Concept and definitions, determinants and consequences. Reviews in Clinical Gerontology, 8(1), 73-80.

10. Donnellan, M. B., Trzesniewski, K. H., & Robins, R. W. (2011). Self-esteem: Enduring issues and controversies. In T. Chamorro-Premuzic, S. von Stumm, & A. Furnham (Eds.), The Wiley-Blackwell handbook of individual differences (pp. 718-746). Wiley-Blackwell.

11. Fordham, K., & Stevenson-Hinde, J. (1999). Attachment and loneliness in middle childhood. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 40(5), 757-768.

12. Guo, Q., Bai, X., & Feng, N. (2018). Social participation and depressive symptoms among Chinese older adults: A study on rural-urban differences. Journal of Affective Disorders, 239, 124-130.

13. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Education.

14. Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (3rd ed.). Guilford Press.

15. He, L., Ma, Y. F., Zhang, K. S., & Wang, Y. X. (2019). Self-esteem enhancement as a strategy for promoting the mental health and averting the occupational problems of nurses. Frontiers of Nursing, 6(1), 59-65.

16. Hymel, S., Rubin, K. H., Rowden, L., & LeMare, L. (1990). Children's peer relationships: Longitudinal prediction of internalizing and externalizing problems from middle to late childhood. Child Development, 61(6), 2004-2021. https://doi.org/10.2307/

1130854.

17. Jenkins, R. (2022). 3 things making Gen Z the loneliest generation. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-case-connection/202208/3-things-making-

gen-z-the-loneliest-generation.

18. Ji, X., Li, X., Wu, C., & Zhang, W. (2019). Self-esteem mediates the relationships between social support, subjective well-being, and perceived discrimination in Chinese people with physical disability. Frontiers in Psychology, 10, 2230.

19. Kirova-Petrova, A. (2000). Researching young children's lived experiences of loneliness: Pedagogical implications for linguistically diverse students. Alberta Journal of Educational Research, 46(2), 99-116.

20. Kong, F., & You, X. (2013). Loneliness and self-esteem as mediators between social support and life satisfaction in late adolescence. Social Indicators Research, 110(1), 271-279. https://doi.org/10.1007/s11205-011-9930-6.

21. Kong, F., Zhao, J., & You, X. (2013). Self-esteem as mediator and moderator of the relationship between social support and subjective well-being among Chinese university students. Social Indicators Research, 112(1), 151-161. https://doi.org/10.1007/s11205-012-0044-6.

22. Kuhirunyaratn, P., Pongpanich, S., Somrongthong, R., Love, E. J., & Chapman, R. S. (2007). Social support among elderly in Khon Kean province, Thailand. Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health, 38(5), 936.

23. Larson, R. W. (1999). The uses of loneliness in adolescence. In K. J. Rotenberg & S. Hymel (Eds.), Loneliness in childhood and adolescence (pp. 244-262). Cambridge University Press.

24. Lee, C., Dickson, D. A., Conley, C. S., & Holmbeck, G. N. (2014). A closer look at self-esteem, perceived social support, and coping strategy: A prospective study of depressive symptomatology across the transition to college. Journal of Social and Clinical Psychology, 33(6), 560-585. https://doi.org/10.1521/jscp.2014.33.6.560.

25. Lee, R. M., Lim, N. J., & Rhee, J. M. (2018). A closer look at self-esteem, perceived social support, and coping strategy: A prospective study of depressive symptomatology across the transition to college. Journal of Counseling Psychology, 65(3), 324-337.

26. Liu, D., Xi, J., Hall, B. J., Fu, M., Zhang, B., Guo, J., & Feng, X. (2020). Attitudes toward aging, social support and depression among older adults: Difference by urban and rural areas in China. Journal of Affective Disorders, 274, 85-92.

27. Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370-396. https://doi.org/10.1037/h0054346.

28. Nguyen, D. T., Wright, E. P., Dedding, C., Pham, T. T., & Bunders, J. (2019). Low self-esteem and its association with anxiety, depression, and suicidal ideation in Vietnamese secondary school students: A cross-sectional study. Frontiers in Psychiatry, 10, 438641.

29. OECD (2021). All the lonely people: Education and loneliness (Trends Shaping Education Spotlight No. 23). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/23ac0e25-en.

30. Oishi, S., Diener, E., Suh, E., & Lucas, R. E. (1999). Value as a moderator in subjective well-being. Journal of Personality, 67(1), 157-184. https://doi.org/10.1111/1467-

6494.00051.

31. Olmstead, R., Guy, S., O’Mally, P., & Bentler, P. M. (1991). Longitudinal assessment of the relationship between self-esteem, fatalism, loneliness, and substance use. Journal of Social Behavior and Personality, 6(4), 749-770.

32. Peplau, L. A., & Perlman, D. (1982). Perspectives on loneliness. In L. A. Peplau & D. Perlman (Eds.), Loneliness: A sourcebook of current theory, research and therapy (pp. 1-18). Wiley.

33. Poudel, A., Gurung, B., & Khanal, G. P. (2020). Perceived social support and psychological wellbeing among Nepalese adolescents: The mediating role of self-esteem. BMC Psychology, 8(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/s40359-020-00409-1.

34. Quynh, H. T. T. (2021). Self-esteem and depression among Vietnamese university students. UED Journal of Social Sciences, Humanities and Education, 11(1), 113-121.

35. Rosenberg, M. (1989). Society and the adolescent self-image (Rev. ed.). Wesleyan University Press.

36. Rue, P. (2018). Make way, millennials, here comes Gen Z. About Campus: Enriching the Student Learning Experience, 23(3), 5-12. https://doi.org/10.1177/1086482

218804251.

37. Russell, D. (1996). UCLA Loneliness Scale (Version 3): Reliability, validity, and factor structure. Journal of Personality Assessment, 66(1), 20-40.

38. Stratton, K. J., Edwards, A. C., Overstreet, C., Richardson, L., Tran, T. L., Trung, L. T., Van Thang, D., & Amstadter, A. B. (2014). Caretaker mental health and family environment factors are associated with adolescent psychiatric problems in a Vietnamese sample. Psychiatry Research, 220(1-2), 453-460.

39. Williams, S., & Braun, B. (2019). Loneliness and social isolation: A private problem, a public issue. Journal of Family & Consumer Sciences, 111(1), 7-14. https://doi.org/10.14307/JFCS111.1.7.

40. Yildirim, M., Alshehri, N. A., & Aziz, I. A. (2019). Does self-esteem mediate the relationship between gratitude and subjective well-being? Polish Psychological Bulletin, 50(2), 149-156.

41. Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30-41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2.