Lý thuyết anomie và khả năng ứng dụng trong nghiên cứu kết hôn muộn ở Việt Nam: Lý thuyết anomie và khả năng ứng dụng trong nghiên cứu kết hôn muộn ở Việt Nam

Hoàng Văn Dũng

doi:10.1243/ev9ag421

Các tác giả

Hoàng Văn Dũng Tác giả

DOI:

https://doi.org/10.1243/ev9ag421

Từ khóa:

Anomie, lệch chuẩn, gán nhãn, kết hôn muộn, Việt Nam

Tóm tắt

Bài viết hệ thống hóa và phân tích các khái niệm nền tảng về vô chuẩn (anomie) và lệch chuẩn (deviance) thông qua nhãn quan của ba tác giả tiêu biểu: Émile Durkheim, Robert K. Merton và Howard S. Becker. Durkheim xem anomie là trạng thái rối loạn cấu trúc khi xã hội mất khả năng điều tiết hành vi và định hướng về khát vọng cá nhân. Merton nhấn mạnh căng thẳng giữa mục tiêu văn hóa và phương tiện thiết chế chính đáng, dẫn đến năm loại hình thích ứng cá nhân. Becker tiếp cận dưới góc độ tiến trình, xem lệch chuẩn là kết quả của việc định danh và gán nhãn xã hội, nhấn mạnh vai trò của tương tác xã hội và cơ chế bảo vệ căn tính cá nhân. Trên cơ sở lý luận này, nghiên cứu mở ra triển vọng lý giải kết hôn muộn tại Việt Nam, một hiện tượng đang dần bị nhìn nhận như sự “lệch chuẩn” do xung đột giữa chuẩn mực truyền thống và áp lực cuộc sống hiện đại. Kết quả thảo luận cung cấp khung phân tích về cơ chế hình thành hành vi lệch chuẩn, góp phần tái định nghĩa các biến đổi trong hành vi cá nhân và căn tính xã hội của giới trẻ.

Tài liệu tham khảo

Aron Raymond. (2004[1967]). Les étapes de la pensée sociologique, Gallimard.

Becker Howard S. (1985 [1963]). Outsiders. Études de sociologie de la déviance. Traduit de l’anglais par Jean-Pierre Briand et Jean-Michel Chapoulie. Paris: Métailié.

Besnard Philippe. (1978). Merton à la recherche de l'anomie. In: Revue française de sociologie, pp. 3-38.

Besnard Philippe. (1993). “Les pathologies des sociétés modernes”, dans P. Besnard, M. Borlandi et P. Vogt (dir.) Division du travail et lien social. La thèse de Durkheim un siècle après, Paris.

Durkheim Émile. (1995 [1897]). Le suicide. Étude de sociologie. Paris: PUB.

Durkheim Émile. (2004 [1893]). De la division du travail social. PUB.

Hoàng Văn Dũng & Khuất Thị Diệu Linh. (2019). Phân tích của Durkheim về tự tử, Tạp chí Xã hội học.

Hoàng Văn Dũng. (2020). Phân tích của Durkheim về mối liên hệ giữa gia đình và tự tử. Tạp chí Xã hội học.

Hoàng Văn Dũng. (2023a). Phân tích xã hội học của Durkheim về mối quan hệ giữa tự tử và tôn giáo. Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, số 11, tr.3-28.

Hoàng Văn Dũng. (2025a). Phân tích của Durkheim về tự tử vô chuẩn. Tạp chí Xã hội học Việt Nam, số 1.

Hoàng Văn Dũng. (2025b). Lý thuyết điều tiết xã hội của Durkheim về mối quan hệ giữa tự tử và ly hôn. Tạp chí Xã hội học và Tâm lý học - Xã hội học, số 3(3).

Hoàng Văn Dũng. (2025c). Phân tích của Durkheim về tự tử vị tha. Tạp chí Xã hội học và Tâm lý học - Xã hội học, số 1(1).

Tastet Richard. (2018). Notion Anomie, Le Télémaque, n.53.

Thomas, William Isaac et Znaniecki, F. (1998[1918-1920]). Le Paysan polonais en Europe et en Amérique. Récit de vie d'un migrant, Paris, Nathan [1918-1920]. Traduit de l'anglais par Pierre Joseph.

Chazel, F. (1967). Considérations sur la nature de l'anomie, Revue française de sociologie.

Cloward, R. A.; Ohlin, L. E. (1960). Delinquency and opportunity: a theory of delinquent gangs. Glencoe.

Coser, L. A., Nisbet, R. (1975), “Merton and the contemporary mind. An affectionate dialogue”, pp. 3-10 in Coser, L. A. (éd.), The idea of social structure. New York, Harcourt Brace Jovanovich.

Hoàng Văn Dũng. (2010). Nhận diện một số biến đổi gia đình Việt Nam trong thời kỳ Đổi Mới, Tạp chí Nghiên cứu Gia đình và Giới, số 3.

Lascoumes Pierre. (2024). “Déviance”. Dans M. Bouvet et al. (dir.), Catégoriser (pp. 215-223).

Merton Robert K. (1965 [1949]). Éléments de théorie et de méthode sociologique (trad. H. Mendras). Plon.

Rostaing Corinne. “Carrière”, Sociologie [En ligne], Les 100 mots de la sociologie, consulté le 08 avril 2026. URL : http://journals.openedition.org/sociologie/1197.